Furgonët kanë filluar tashmë të mbërrijnë në Downing Street, ndërsa Partia Konservatore përgatitet të largojë kryeministrin, Boris Johnson. Debati mbi atë se çfarë gjurme la në partinë e tij, vendin e tij dhe botën, do të zgjasë shumë, pasi ai të largohet në shtator , nëse, me të vërtetë, largohet përgjithmonë. 

Johnson udhëhoqi Britaninë nga largimi prej Bashkimi Evropian. Ai mori një fitore dërrmuese në zgjedhje, përpara se qeveria e tij të rrëzohej nga një grumbull skandalesh etike.  Gjatë paraqitjes së tij të fundit në Parlament si kryeministër, ai i përmblodhi tre vitet e tij në detyrë si: “Misioni u krye”. 

Shumë historianë politikë kanë një pikëpamje më të ashpër. “Winston Churchill tha se ‘Historia do të jetë e sjellshme me mua, sepse kam ndërmend ta shkruaj”, tha Tim Bale, profesor i politikës në Universitetin Queen Mary të Londrës. “Jam shumë i sigurt që edhe Johnson e bën këtë, por dyshoj se ai do të jetë po aq i sjellshëm me historinë sa ishte me heroin e tij.” 

Johnson kultivoi një imazh publik bufon, por ai ka pasur një ndikim serioz në vendin e tij. Ai mban një pjesë të madhe të meritave, ose fajit, për largimin e Britanisë nga BE-ja, një vendim i rëndësishëm, pasojat e të cilit do të jenë me vite. “E vetmja gjë e sigurt që mund të thuash është se trashëgimia e tij është Brexit”, tha Steven Fielding, profesor i historisë politike në Universitetin e Nottingham.  “Nuk mund t’ia heqësh atë – është vetëm çështja nëse ishte një gjë e mirë apo e keqe.”

Mbështetja e Johnson për fushatën e “largimit” në referendumin e Britanisë së vitit 2016 mbi anëtarësimin në BE, ishte jetike për fitoren e saj. Ai kishte një thirrje popullore që nuk krahasohet me asnjë aktivist. Kur u grind në parlament për kushtet e largimit që rrëzuan kryeministren Theresa May tre vjet më vonë, Johnson e pasoi atë me një zotim për të “përfunduar Brexit”. 

Ai udhëhoqi konservatorët në një fitore të madhe zgjedhore në 2019, nxori Britaninë nga BE një vit më pas. Por divorci i gjatë ndihet larg të qenit “i kryer”.  Marrëdhëniet me BE-në janë acaruar mes mosmarrëveshjeve të pazgjidhura mbi rregullat tregtare për Irlandën e Veriut. Barrierat e reja doganore dhe rregullatore po pengojnë gjithashtu tregtinë midis Britanisë dhe 27 vendeve të BE-së.

Përfitimet e Brexit të shpallura nga Johnson dhe mbështetës të tjerë – një shans për të prishur rregullat e vështira të BE-së dhe për të krijuar një ekonomi më dinamike – nuk janë materializuar ende. Premtimet e Johnson për të rishpërndarë investimet dhe mundësitë në rajonet e neglizhuara të Britanisë, gjithashtu mbetën të paplotësuara.

Pasardhësi i tij – ose Sekretarja e Jashtme Liz Truss ose ish-shefi i Thesarit Rishi Sunak, të cilët po konkurrojnë në një garë për udhëheqjen e Partisë Konservatore, rezultati i të cilit do të shpallet më 5 shtator, – trashëgojnë një ekonomi në deflacion dhe një krizë të kostos së jetesës të shkaktuar nga faktorë të tillë si Brexit dhe pushtimi i Ukrainës nga Rusia. Margaret MacMillan, profesoreshë e historisë ndërkombëtare në Universitetin e Oksfordit, tha se Johnson e ka lënë Mbretërinë e Bashkuar të dobësuar si ekonomikisht ashtu edhe nga pikpamja kushtetuese.

Përveç Brexit, kauza kryesore ndërkombëtare e Johnson ka qenë Ukraina. Ai ka qenë një nga aleatët më të shquar të Presidentit Volodymyr Zelenskyy dhe Britania e ka mbështetur retorikën me miliarda ndihma ushtarake dhe humanitare për të ndihmuar vendin t’i rezistojë pushtimit rus.  

Mbështetja e ka bërë Johnson një figurë popullore në Ukrainë, megjithëse kritikët thonë se çdo lider tjetër britanik do të kishte ndjekur të njëjtën politikë. Arritjet e politikës së brendshme të Johnson ishin të pakta. Administrata e tij ishte kaotike, e rrënuar nga fraksionizmi dhe vazhdimisht në gjendje krize.  

Emërimi i tij në një detyrë kyçe që ishte akuzuar për sjellje të pahijshme seksuale, rezultoi një skandal për ligjvënësit konservatorë, të cilët e detyruan atë të largohej. Kritikët thanë se ishte një paraqitje e keqe për një politikan që poshtëroi politikën britanike me shpërfilljen e tij populiste për etikën dhe të vërtetën.

“Tragjedia është se kushdo që zëvendëson Johnson, do të jetë në mënyrë të pashmangshme dikush që toleroi gënjeshtrën, korrupsionin dhe paaftësinë e tij për vite me radhë,” shkroi profesori i historisë në Universitetin e Kembrixhit, Richard Evans në New Statesman. “Rrëmuja që ka lënë pas Boris Johnson do të marrë shumë kohë për t’u riparuar.”

Por një tjetër historian i Kembrixhit, Robert Tombs, tha se Johnson një ditë mund të shihet si “një politikan shumë i nënvlerësuar” – veçanërisht nëse ai publikon rrëfimin e tij për kohën e tij në detyrë. Ai mbetet një anëtar i Parlamentit dhe disa konservatorë besojnë se ai mund të përpiqet të kthehet si lider, nëse pasardhësi i tij lëkundet. Fielding tha se një rikthim i tillë do të ishte pothuajse i paprecedentë në historinë britanike. Apnews.

/rtsh.al/