Google, Facebook, TikTok dhe kompani të tjera Big Tech që operojnë në Evropë po përballen me një nga përpjekjet më të mëdha për të pastruar ato që njerëzit hasin në internet.

Faza e parë e rregullave të reja digjitale novatore të Bashkimit Evropian do të hyjë në fuqi këtë javë. Akti i Shërbimeve Digjitale është pjesë e një sërë rregulloresh të përqendruara tek teknologjia, të hartuara nga blloku 27-vendesh, prej kohësh një lider global në goditjen e gjigantëve të teknologjisë.

DSA është krijuar për t’i mbajtur përdoruesit të sigurt në internet dhe për të ndaluar përhapjen e përmbajtjeve të dëmshme që janë ose të paligjshme ose shkelin kushtet e shërbimit të një platforme, të tilla si promovimi i gjenocidit ose anoreksisë. 

Ai gjithashtu duket se do të mbrojë të drejtat themelore të evropianëve si privatësia dhe liria e fjalës. Disa platforma online, të cilat mund të përballen me miliarda gjoba nëse nuk i respektojnë, tashmë kanë filluar të bëjnë ndryshime.

Deri më tani janë 19. Ato përfshijnë tetë platforma të mediave sociale: Facebook, TikTok, Twitter, YouTube, Instagram, LinkedIn, Pinterest dhe Snapchat. Ka pesë tregje online: Amazon, Booking.com, Alibaba, AliExpress i Kinës dhe Zalando i Gjermanisë.

Dyqanet e aplikacioneve celulare Google Play dhe App Store i Apple, janë subjekt, siç janë “Kërkimi” i Google dhe motori i kërkimit Bing i Microsoft. Google Maps dhe Wikipedia mbyllin listën.

Po kompanitë e tjera online?

Lista e BE-së bazohet në numrat e paraqitur nga platformat. Ata me 45 milionë ose më shumë përdorues – ose 10% e popullsisë së BE-së – do të përballen me nivelin më të lartë të rregullimit të DSA.

Insajderët e Brukselit, megjithatë, kanë vënë në dukje disa lëshime nga lista e BE-së, si eBay, Airbnb, Netflix dhe madje edhe PornHub. Lista nuk është përfundimtare dhe është e mundur që platforma të tjera të shtohen më vonë.

Çdo biznes që ofron shërbime digjitale për evropianët përfundimisht do të duhet të pajtohet me DSA. Megjithatë, ata do të përballen me më pak detyrime se platformat më të mëdha dhe do të kenë edhe gjashtë muaj të tjerë përpara se të hyjnë në rradhë.

Duke përmendur pasigurinë mbi rregullat e reja, platformat mëmë të Facebook dhe Instagram, Meta, e kanë ndalur lançimin e rivalit të saj në Twitter, Threads, në BE. 

Çfarë po ndryshon?

Platformat kanë filluar të ofrojnë mënyra të reja për përdoruesit evropianë për të shënuar përmbajtje të paligjshme në internet dhe produkte të dyshimta, të cilat kompanitë do të detyrohen t’i heqin shpejt.

DSA “do të ketë një ndikim të rëndësishëm në përvojat që kanë evropianët kur hapin telefonat e tyre ose ndezin laptopët e tyre,”- tha Nick Clegg, presidenti i Meta për çështjet globale, në një postim në blog.

Mjetet ekzistuese të Meta për të raportuar përmbajtje të paligjshme ose që shkelin rregullat do të jenë më të lehta për t’u aksesuar, tha Clegg.

Amazon hapi një kanal të ri për raportimin e produkteve të dyshuara të paligjshme dhe po ofron më shumë informacion rreth tregtarëve të palëve të treta.

TikTok u dha përdoruesve një “opsion shtesë raportimi” për përmbajtjen, duke përfshirë reklamat, që ata besojnë se janë të paligjshme. Kategori të tilla si gjuha e urrejtjes dhe ngacmimi, vetëvrasja dhe lëndimi i vetvetes, keqinformimi ose mashtrimet dhe mashtrimet, do t’i ndihmojnë ata të identifikojnë problemin.

Më pas, një “ekip i ri i dedikuar moderatorësh dhe specialistësh ligjorë” do të përcaktojë nëse përmbajtja e shënuar ose shkel politikat e saj ose është e paligjshme dhe duhet të hiqet, sipas aplikacionit nga kompania mëmë kineze ByteDance.

TikTok thotë se arsyeja e heqjes do t’i shpjegohet personit që ka postuar materialin dhe atij që e ka shënuar dhe vendimet mund të apelohen.

Përdoruesit e TikTok mund të çaktivizojnë sistemet që rekomandojnë video dhe postime bazuar në atë që një përdorues ka parë më parë. Përdoruesit e Facebook, Instagram dhe Snapchat do të kenë opsione të ngjashme. Sisteme të tilla janë fajësuar për drejtimin e përdoruesve të mediave sociale drejt postimeve gjithnjë e më ekstreme.

DSA ndalon shënjestrimin e kategorive të cënueshme të njerëzve, përfshirë fëmijët, dhe reklamat.

Snapchat tha se reklamuesit nuk do të jenë në gjendje të përdorin mjetet e personalizimit dhe optimizimit për adoleshentët në BE dhe në Mbretërinë e Bashkuar.

Përdoruesit e Snapchat të cilët janë 18 vjeç e lart gjithashtu do të kenë më shumë transparencë dhe kontroll mbi reklamat që shohin, duke përfshirë “detajet dhe njohuritë”.

TikTok bëri ndryshime të ngjashme, duke i ndaluar përdoruesit 13 deri në 17 të marrin reklama të personalizuara “bazuar në aktivitetet e tyre në ose jashtë TikTok”. 

A ka pushback?

Zalando, një shitës me pakicë në internet e modës gjermane, ka paraqitur një sfidë ligjore për përfshirjen e saj në listën e DSA të platformave më të mëdha online, duke argumentuar se po trajtohet në mënyrë të padrejtë.

Megjithatë, Zalando po lançon sisteme të raportimit të përmbajtjes për faqen e saj të internetit edhe pse ka pak rrezik që materiali i paligjshëm të shfaqet në koleksionin e tij shumë të kuruar të rrobave, çantave dhe këpucëve.

Kompania ka mbështetur DSA-në, tha Aurelie Caulier, kreu i marrëdhënieve publike të Zalando për BE-në.

“Do të sjellë shumë ndryshime pozitive” për konsumatorët, tha ajo. Por “në përgjithësi, Zalando nuk ka rrezik sistemik (që paraqesin platformat e tjera). Pra, kjo është arsyeja pse ne mendojmë se nuk përshtatemi në atë kategori.”

Amazon ka paraqitur një rast të ngjashëm në një gjykatë të lartë të BE-së.

Çfarë ndodh nëse kompanitë nuk zbatojnë rregullat?

Zyrtarët kanë paralajmëruar kompanitë e teknologjisë se shkeljet mund të sjellin gjoba deri në 6% të të ardhurave të tyre globale – të cilat mund të arrijnë në miliarda – ose edhe një ndalim nga BE. Por mos prisni që dënimet të vijnë menjëherë për shkelje individuale, të tilla si dështimi për të hequr një video specifike që promovon gjuhën e urrejtjes.

Në vend të kësaj, DSA ka të bëjë më shumë nëse kompanitë e teknologjisë kanë proceset e duhura për të reduktuar dëmin që sistemet e tyre të rekomandimeve të bazuara në algoritme mund t’u shkaktojnë përdoruesve. 

Në thelb, ata do të duhet të lejojnë Komisionin Evropian, krahun ekzekutiv të BE-së dhe zbatuesin kryesor digjital, të shikojë nën kapuç për të parë se si funksionojnë algoritmet e tyre.

Zyrtarët e BE-së “janë të shqetësuar me sjelljen e përdoruesve nga njëra anë, si ngacmimi dhe përhapja e përmbajtjes ilegale, por ata janë gjithashtu të shqetësuar për mënyrën se si funksionojnë platformat dhe se si ato kontribuojnë në efektet negative,”- tha Sally Broughton Micova, një profesoreshë e asociuar në Universitetin e Anglisë Lindore.

Kjo përfshin shikimin se si funksionojnë platformat me sistemet e reklamave dixhitale, të cilat mund të përdoren për të profilizuar përdoruesit për materiale të dëmshme si dezinformimi, ose se si funksionojnë sistemet e tyre të transmetimit të drejtpërdrejtë, të cilat mund të përdoren për të përhapur menjëherë përmbajtje terroriste, tha Broughton Micova, i cili është gjithashtu akademik dhe bashkëdrejtor në Qendrën për Rregullimin në Evropë, një institut kërkimor me bazë në Bruksel.

Platformat e mëdha duhet të identifikojnë dhe vlerësojnë rreziqet e mundshme sistematike dhe nëse ato po bëjnë mjaftueshëm për t’i reduktuar ato. Këto vlerësime të rrezikut duhet të bëhen deri në fund të gushtit dhe më pas do të auditohen në mënyrë të pavarur.

Auditimet pritet të jenë mjeti kryesor për të verifikuar pajtueshmërinë – megjithëse plani i BE-së është përballur me kritika për mungesën e detajeve që e lenë të paqartë mënyrat se si do të funksionojë procesi. 

Po pjesa tjetër e botës?

Ndryshimet e Evropës mund të kenë ndikim global. Wikipedia po ndryshon disa politika dhe po modifikon kushtet e saj të përdorimit për të ofruar më shumë informacion mbi “përdoruesit dhe përmbajtjet problematike”. 

Këto ndryshime nuk do të kufizohen vetëm në Evropë por “do të zbatohen globalisht”, tha Fondacioni jofitimprurës Wikimedia, i cili pret tashmë enciklopedinë e mbështetur nga komuniteti.

“Rregullat dhe proceset që drejtojnë projektet e Wikimedia në mbarë botën, duke përfshirë çdo ndryshim në përgjigje të DSA-së, janë sa më universale që të jetë e mundur”-, thuhet në një deklaratë.

Snapchat tha se procesi i tij i ri i raportimit dhe apelimit për raportimin e përmbajtjeve të paligjshme ose llogarive që shkelin rregullat e tij do të shpërndahet fillimisht në BE dhe më pas globalisht në muajt e ardhshëm.

Do të jetë e vështirë për kompanitë e teknologjisë të kufizojnë ndryshimet që lidhen me DSA, tha Broughton Micova, duke shtuar se rrjetet e reklamave digjitale nuk janë të izoluara në Evropë dhe se ndikuesit e mediave sociale mund të kenë shtrirje globale.

Rregulloret “kanë të bëjnë me rrjetet shumëkanale që operojnë globalisht. Pra, do të ketë një efekt valëzues”- tha ajo. Apnews

/rtsh.al/