Lufta në Ukrainë mund të mbizotërojë ende titujt ndërkombëtarë. Por është një vend larg fushës së betejës që është shndërruar në një lloj kryqëzimi të momentit global. Për muaj të tërë, Sri Lanka ka qenë në një spirale ekonomike vdekjeje: Një krizë e borxhit publik, e përkeqësuar fillimisht nga numri i pandemisë dhe më pas ndërprerjet e provokuara nga pushtimi rus në Ukrainë, ka çuar në mungesa në ushqim, karburant, gaz gatimi, ilaçe, para të gatshme dhe mallra të tjera thelbësore, shkruan The Washington Post.

Në një sondazh të Kombeve të Bashkuara, rreth 70 për qind e familjeve në Sri Lanka raportuan ulje të konsumit të ushqimit, me inflacionin e çmimit të ushqimeve që shkonte në rreth 57 për qind (në krahasim me afërsisht 10 për qind në Shtetet e Bashkuara nga viti i kaluar). Vendit prej 22 milionë banorësh është pak a shumë pa karburant dhe dërgesat e freskëta janë ende disa ditë larg.

Rritja e zemërimit dhe protestave publike rrëzoi qeverinë e kryeministrit Mahinda Rajapaksa në maj, por kushtet e krizës vazhdojnë dhe frika rritet mbi potencialin e përleshjeve të reja midis forcave të sigurisë dhe civilëve të zakonshëm e të inatosur. Ndërprerjet e energjisë elektrike janë tashmë pjesë standarde e jetës së përditshme, siç janë linjat e gjata për karburant. Shkollat ​​dhe zyrat janë mbyllur të paktën gjatë gjithë javës në një përpjekje për të mbajtur Sri Lankasit jashtë rrugëve.

Javën e kaluar, mjekët, stafi mjekësor, mësuesit dhe bankierët në kryeqytetin Colombo marshuan në shenjë proteste për pamundësinë e tyre për të marrë benzinën ose naftën e nevojshme për të kryer punë thelbësore. “Gjërat janë bërë të padurueshme për njeriun e zakonshëm,” tha një zyrtar i sindikatës së mësuesve për Reuters.

Si një familje e fuqishme shkatërroi një vend

Sri Lanka në maj falimentoi me borxhin e saj për herë të parë në historinë e saj si një komb i pavarur. Një qeveri e përkohshme e udhëhequr nga politikani veteran, kryeministri Ranil Wickremesinghe po përpiqet të largojë vendin nga problemet e tij, duke përfshirë edhe kërkimin e ndihmës nga fuqitë rajonale India dhe Kina.

Por rruga përpara mbetet e zymtë për një vend që nuk është në gjendje të paguajë për importet e tij. Qeveria i është drejtuar thirrjeve mjaft të dëshpëruara: Ajo prezantoi një skemë për t’u dhënë punonjësve të qeverisë një ditë shtesë pushimi për të rritur të korrat në oborret e tyre dhe gjithashtu u ofroi të gjithë 1.5 milionë punonjësve të sektorit publik të vendit mundësinë për të marrë pesë vjet pushim pa pagesë në mënyrë që ata të mund të gjeni punë jashtë vendit, emigronin dhe dërgoni remitancat shumë të nevojshme në shtëpi.

Linjat në zyrat e pasaportave tani janë gjithashtu të gjata, dhe sistemi i aplikimit në internet i vendit është i ngecur për muaj të tërë. Më të dëshpëruarit po përpiqen të ikin me varkë në vendet e afërta si India. Analistët e kanë krahasuar zhdukjen e ekonomisë së Sri Lankës me kaosin financiar të fundit të viteve 1990 në ekonomitë kryesore të Azisë Juglindore. Të tjerë paralajmërojnë se Sri Lanka do të kthehet në “Libanin e Azisë Jugore”, të zhytur në borxhe dhe jofunksionale.

Dhjetë ditë negociata që filluan më 20 qershor midis qeverisë së përkohshme të vendit dhe zyrtarëve të Fondit Monetar Ndërkombëtar mbi një paketë të mundshme shpëtimi përfunduan javën e kaluar pa asnjë zgjidhje. “Në të kaluarën, ne kemi zhvilluar diskutime si një vend në zhvillim,” tha Wickremesinghe të martën. “Por tani situata është ndryshe. Ne tani po marrim pjesë në negociata si një vend i falimentuar. Prandaj, ne duhet të përballemi me një situatë më të vështirë dhe më të ndërlikuar.”

Brenda kolapsit të dinastisë Rajapaksa në Sri Lanka

Problemet e Sri Lankës janë, në shumë aspekte, unike për situatën e saj dhe të vetëshkaktuara. Megjithatë, kolapsi befasues i vendit është gjithashtu i lidhur pazgjidhshmërisht me një seri më të gjerë, të ndërlidhur fenomenesh globale: Lufta në Ukrainë ka rritur çmimet globale të ushqimit dhe energjisë dhe ka shtyrë një situatë të vështirë në Sri Lanka.

“Sri Lanka do të ishte në krizë edhe nëse nuk do të kishit një luftë në Ukrainë, por ajo po komplikon gjithçka,” i tha Alan Keenan, një analist në konsulencën e Grupit Ndërkombëtar të Krizave, kolegut tim Gerry Shih në fillim të këtij viti. “Ky është efekti i Ukrainës: një linjë kredie për karburantin që mendonit se mund të zgjaste dy muaj tani zgjat një. Edhe nëse merrni një paketë shpëtimi, ju jeni duke blerë, duke marrë më pak ushqim, më pak karburant, më pak ilaçe.”

Presione të ngjashme ekzistojnë edhe gjetkë. Një raport i përbashkët nga grupet ndërkombëtare humanitare Oxfam dhe Save the Children në maj zbuloi se një person vdes nga uria çdo 48 sekonda në Kenia, Etiopi dhe Somali të shkatërruar nga thatësira. Konflikti në Ukrainë kishte çuar në rritjen e çmimeve në nivele rekord dhe e bëri ushqimin “të paarritshëm për miliona” njerëz në Afrikën Lindore.

“Numri i njerëzve që përjetojnë uri ekstreme në të tre vendet është më shumë se dyfishuar që nga viti i kaluar – nga mbi 10 milionë në më shumë se 23 milionë sot”, vunë në dukje organizatat në një deklaratë. “Kjo është kundër një sfondi të borxhit gjymtues që u trefishua në më pak se një dekadë – nga 20.7 miliardë dollarë në 2012 në 65.3 miliardë dollarë deri në vitin 2020 – duke thithur burimet e këtyre vendeve nga shërbimet publike dhe mbrojtja sociale.

Organizatat gjithashtu shanë fuqitë e mëdha perëndimore që nuk bënë më shumë: “(Grupi i Shtatë kombeve) dhe kombet e tjera të pasura janë kthyer nga brenda në përgjigje të krizave të ndryshme globale, si COVID-19 dhe së fundmi konflikti i Ukrainës, duke përfshirë edhe tërheqjen e tyre. premtoi ndihmë për vendet e varfra dhe duke i çuar ato në skaj të falimentimit me borxhe”.

Në të vërtetë, për Shtetet e Bashkuara dhe shumë prej partnerëve të saj evropianë që mblidhen rreth Ukrainës, Sri Lanka është larg fokusit të tyre. Por udhëheqësit gjetkë janë më të shqetësuar. Presidenti indonezian Joko Widodo thuhet se ka kryer udhëtimin e tij javën e kaluar si në Kiev ashtu edhe në Moskë duke pasur parasysh situatën në Sri Lanka. Ai bëri thirrje për t’i dhënë fund armiqësive dhe i bëri presion Presidentit rus Vladimir Putin që të lehtësojë kushtet që kanë vendosur pengesë në eksportet e rëndësishme të drithit dhe plehrave.

“Qëllimi kryesor i Indonezisë është … që lufta të përfundojë në Ukrainë”, tha për Nikkei Asia Andrew Mantong, studiues i marrëdhënieve ndërkombëtare në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare me qendër në Xhakartë. “Nëse kjo nuk mund të arrihet, qëllimi i dytë – dhe më i arritshmi – është gjetja e një mënyre që furnizimet ruse dhe ukrainase të ushqimit dhe plehrave të riintegrohen në zinxhirin global të furnizimit.”

Në një intervistë me Associated Press muajin e kaluar, një Wickremesinghe i rrethuar tha se qeveria e tij do të konsideronte sigurimin e naftës ruse, pa marrë parasysh sanksionet perëndimore. Ai u ankua se si lufta në Ukrainë kishte përshpejtuar “tkurrjen ekonomike” të Sri Lankës dhe paralajmëroi se kombi i tij nuk do të ishte vetëm.

“Unë mendoj se deri në fund të vitit, ju mund të shihni ndikimin në vendet e tjera,” tha ai. “Ka një mungesë globale të ushqimit. Vendet nuk po eksportojnë ushqim.” (Sipas The Washington Post)