Gjigantët e teknologjisë po përballen me një moment kthese, i cili mund të ndryshojë përgjithmonë mënyrën se si funksionojnë rrjetet sociale. Këtë javë, në Gjykatën e Lartë të Los Anxhelosit dhe në New Mexico, nisin deklaratat hapëse të dy proceseve gjyqësore madhore, ku Meta (Instagram/Facebook) dhe Google (YouTube) akuzohen se kanë dëmtuar qëllimisht shëndetin mendor dhe fizik të fëmijëve.

Rasti “KGM” dhe akuzat për varësi

Në qendër të gjyqit në Los Anxhelos është historia e një 19-vjeçareje, e identifikuar me inicialet “KGM”. Padia e saj shërben si një rast testues për mijëra familje të tjera. Ajo pretendon se përdorimi i mediave sociale që në moshë të vogël i shkaktoi varësi të pakontrollueshme, duke çuar në depresion të thellë dhe mendime vetëvrasëse.

Thelbi i akuzës nuk është përmbajtja e postuar nga të tjerët (për të cilën kompanitë mbrohen nga ligji), por dizajni i platformave. Avokatët argumentojnë se kompanitë kanë përdorur teknika neurobiologjike – të ngjashme me ato të kazinove dhe industrisë së duhanit – për të maksimizuar angazhimin e fëmijëve për hir të fitimit, duke krijuar “sythe reagimi vetëshkatërruese”.

Vlen të theksohet se TikTok dhe Snap, fillimisht pjesë e padisë, kanë arritur marrëveshje financiare për shuma të papublikuara, duke shmangur kështu përballjen në gjyq.

New Mexico, algoritmet dhe shfrytëzimi seksual

Paralelisht, në New Mexico nis një betejë tjetër ligjore. Prokurori i Përgjithshëm akuzon Metën se ka dështuar të mbrojë të miturit nga shfrytëzimi seksual. Hetimi pretendon se algoritmet komplekse të platformës jo vetëm që nuk i mbrojnë fëmijët, por në disa raste lehtësojnë lidhjen e tyre me përmbajtje të dëmshme.

Dokumentet e brendshme të zbuluara sugjerojnë se rreth 100,000 fëmijë ngacmohen seksualisht çdo ditë në këto platforma.

Mbrojtja e kompanive

Meta dhe Google kanë mohuar kategorikisht akuzat. Në qëndrimin e tyre zyrtar, ato argumentojnë se shëndeti mendor i adoleshentëve është një çështje komplekse e ndikuar nga faktorë si presioni akademik apo statusi socio-ekonomik, dhe nuk mund t’i faturohet vetëm mediave sociale. Ato theksojnë investimet e vazhdueshme në mjetet e sigurisë dhe kontrollit prindëror.

Një lëvizje globale

Këto gjyqe në SHBA vijnë në një kohë kur bota po ashpërson masat ndaj “Big Tech”. Franca ka miratuar ndalimin e rrjeteve sociale për moshën nën 15 vjeç, Australia ka çaktivizuar miliona llogari fëmijësh, ndërsa Britania po shqyrton kufizime të ngjashme. Rezultati i këtyre gjyqeve, ku pritet të dëshmojë edhe Mark Zuckerberg, mund të ketë efekte të thella financiare dhe rregullatore, të krahasueshme me goditjen që mori industria e duhanit në vitin 1998.

/rtsh.al/