Më shumë se 15,000 krime lufte të dyshuara, me qindra të tjera që mendohet se ndodhin çdo ditë.

Dhe Iryna Venediktova po mban rezultatin. “Ne të gjithë e dimë se kush është përgjegjës për këtë luftë, për këto vdekje, për gjithçka që po ndodh në Ukrainë, natyrisht,” tha për DW Venediktova, gruaja e parë që shërbeu si prokurore e përgjithshme e Ukrainës. “Presidenti i Federatës Ruse dhe ekipi i tij, të cilët në fakt filluan këtë luftë, për të vrarë civilë, për të përdhunuar civilë, për të torturuar civilë.

Dhe dita ditës, Venediktova po grumbullon më shumë burime për t’i sjellë ata që ajo akuzon në gjykatë, tha ajo, në emër të mbarë njerëzimit.

“Është qëllimi kryesor i gjithë botës së qytetëruar, i të gjithë njerëzve që flasin për sundimin e ligjit, për drejtësinë, për të drejtën ndërkombëtare”, tha ajo për DW, “që njerëzit që janë përgjegjës për vdekjet e njerëzve të tjerë, të cilët janë përgjegjës për krimi i agresionit, që sapo erdhën në shtetet fqinje dhe morën tokën dhe vranë njerëzit, në fakt duhet të dënohen”.

Ky është gjithashtu qëllimi i një ekipi të ri të përbashkët hetimor (JIT) me seli në Hagë, në Holandë, me koordinim dhe financim nga agjencia e bashkëpunimit gjyqësor të Bashkimit Evropian Eurojust, me pjesëmarrjen e Gjykatës Ndërkombëtare Penale (ICC) për herë të parë. dhe një numër në rritje të qeverive individuale, të cilat planifikojnë t’i ndjekin vetë rastet sipas parimit ligjor të njohur si “juridiksioni universal”.

Presidenti i Eurojust, Ladislav Hamran tha se ky do të bëhet operacioni më i madh i tillë që është mbledhur ndonjëherë.

“Asnjëherë në historinë e konflikteve të armatosura komuniteti ligjor nuk është përgjigjur me një vendosmëri të tillë,” u tha Hamran gazetarëve këtë javë.

Bashkëpunimi juridik ndërkombëtar

Kryeprokurori i ICC Karim Khan tha se përpjekja mund të bëhet një model për hetimet ndërkombëtare.

“Unë mendoj se kjo është ajo që nevojitet për krime të përmasave që ne shohim shpesh në ICC. Ne duhet të ndërtojmë partneritete,” u tha Khan gazetarëve. “Nuk ka dikotomi midis bashkëpunimit dhe pavarësisë. Bashkëpunimi nuk do të thotë konkurrencë. Bashkëpunimi nuk do të thotë se kundërshton pavarësinë e dikujt. Ne duhet të bashkojmë duart në interesin e përbashkët të njerëzimit si zyrtarë të gjykatës.”

Ndër mënyrat më domethënëse që EPH po përpiqet të drejtojë dhe ndihmojë proceset gjyqësore është duke centralizuar ruajtjen e provave në Eurojust, dëshmi të mbledhura nga ekspertë brenda Ukrainës ose në çdo juridiksion tjetër.

Eurojust do t’i ofrojë EPH-së asistencë teknologjike për të mbledhur të dhëna mbi krimet e luftës dhe për të ofruar interpretim dhe përkthim për ekipet hetuese, si dhe provat e tyre.

“Ne do të sigurohemi që gjithçka që mblidhet brenda këtij ekipi të përbashkët hetimor të jetë në të vërtetë e ndashme me të gjitha palët e përfshira,” tha Hamran, duke shtuar se kjo do të ndodhte shpejt dhe pa nevojën për kërkesa formale dhe që kërkojnë kohë.

Duke vepruar kundër agresionit

Por edhe me përmirësimin e bashkëpunimit, rastet e krimeve të luftës, të tilla si ato për vrasje ose veçanërisht gjenocid, shpesh kërkojnë vite për t’u sjellë në gjyq për shkak të barrës jashtëzakonisht të lartë të provës.

Avokatja e të drejtave të njeriut Lotte Leicht sugjeron se ka një rrugë më të shpejtë drejt drejtësisë: Ndjekja e krimit të “agresionit”, i cili synon ata që janë në pushtet për marrjen e vendimit për të sulmuar, në vend të atyre që zbatojnë urdhrin.

“[Agresioni] nuk është një krim ku ju duhet të provoni se krimet e luftës po kryhen në të vërtetë,” tha Leicht. “Mjafton vetë fakti që ju e keni nisur luftën ilegalisht kundër një vendi tjetër. Është një krim shumë më i lehtë për t’u provuar dhe është shumë më i drejtpërdrejtë për sa i përket përgjegjësisë, sepse u njoftua publikisht në televizion [nga presidenti rus Vladimir Putin]. Nuk është sekret se kush e vulosi, nuk është sekret se cilët janë gjeneralët e lartë që po e ekzekutojnë tani.

“Çdo bombë, çdo granatim…çdo tank rus” në Ukrainë kualifikohet si një krim agresioni, shtoi ajo.

Ukraina mund t’i gjykojë gjithashtu këto raste, tha Leicht, por ligji ndalon akuzimin e zyrtarëve aktualisht në detyrë. Kjo do të thotë që një gjykatë tjetër ndërkombëtare duhet të krijohet për të trajtuar këto raste, sipas linjave të ngjashme me gjyqet e Nurembergut pas Luftës së Dytë Botërore, ku u gjykuan udhëheqësit nazistë.

Leicht tha se ajo beson se kjo ka më shumë gjasa të ndodhë nën kujdesin e Evropës

organi më i lartë i të drejtave të njeriut, Këshilli i Evropës. Irlanda, presidentja aktuale e këshillit, ka shprehur synimin për të krijuar një gjykatë të tillë deri në përfundimin e mandatit të saj në nëntor.

I gjithë ky bashkëpunim duhet t’i bëjë të brendshëm të Kremlinit të fillojnë të djersiten pak, tha Leicht.

“Për këdo që ka llogaritur në mosndëshkimin përgjithmonë, për krime shumë të rënda, përfshirë krimin e agresionit, ata duhet të shikojnë historinë,” tha ajo. “Ata që bënë të njëjtat llogaritje në Evropë — Millosheviç, Karaxhiç, Mlladiç — e kishin gabim. Ata përfundimisht përfunduan në gjykatë.”

Të martën në Hagë, e rrethuar nga kryeprokurorja e Lituanisë nga njëra anë dhe ajo e ICC nga ana tjetër, Iryna Venediktova shprehu shpresën se në këtë mënyrë do të përfundojnë edhe betejat e saj ligjore.

“Ndjej, kam besim dhe shpresoj që me kolegët e mi ndërkombëtarë, me komunitetin ndërkombëtar të juristëve të mund të flasim për drejtësi”, tha ajo. “Ne kemi nevojë për drejtësi. Ne duam përgjegjësi.” (Sipas DW)