Pothuajse 33 milionë tonë drithë u eksportuan që nga ndërmjetësimi i Iniciativës për Drithëra e Detit të Zi një vit më parë. Rusia ka bërë të ditur se do të dalë nga marrëveshja ndërkombëtare për të lejuar dërgimin e sigurt të grurit ukrainas përmes porteve të saj në Detin e Zi.

Marrëveshja, e cila skadon të hënën në mbrëmje, është vlerësuar se ka ndihmuar në uljen e çmimeve të ushqimeve në mbarë botën pas pushtimit rus të Ukrainës vitin e kaluar.

Të dy vendet janë dy nga prodhuesit më të mëdhenj të bujqësisë në botë. Pothuajse 33 milionë tonë drithë u eksportuan që kur Iniciativa për drithërat e Detit të Zi u ndërmjetësua nga Kombet e Bashkuara dhe Turqia një vit më parë.

Kremlini nga ana e tij ka bërë të ditur se Rusia do të kthehej tek marrëveshja nëse përmbushen kërkesat e saj për të përmirësuar eksportet e saj të drithërave dhe plehrave.

Çfarë është Iniciativa e Drithërave të Detit të Zi?

Pushtimi rus i Ukrainës në shkurt të vitit 2022 e dërgoi botën në një krizë globale ushqimore mes inflacionit në rritje.

Përpara luftës, në vitin 2021, Rusia dhe Ukraina ishin respektivisht eksportuesit e parë dhe të pestë më të mëdhenj në botë të grurit, sipas Observatorit të Kompleksitetit Ekonomik.

Në korrik 2022, OKB-ja dhe Turqia arritën një marrëveshje që do të lejonte Ukrainën të eksportonte grurë përmes Detit të Zi.

Marrëveshja do t’i lejonte anijet të udhëtonin të sigurta nga portet ukrainase të Yuzhny, Odesa dhe Chornomorsk drejt Bosforit pa u sulmuar.

Me të erdhi një marrëveshje e veçantë për të lehtësuar dërgesat e ushqimit dhe plehrave ruse. Rusia është ankuar prej kohësh se pjesë të marrëveshjes në lidhje me këto eksporte nuk janë zbatuar.

Më 31 tetor, Rusia u tërhoq përkohësisht nga marrëveshja, duke përmendur sulmet me dronë në flotën e saj të Detit të Zi në Sevastopol.

Menjëherë, Moska iu bashkua paktit për 120 ditë të tjera më 2 nëntor. Në mars 2023, ajo ra dakord të zgjaste pjesëmarrjen e saj në marrëveshje për 60 ditë të tjera, një angazhim që e rinovoi në maj.

Sa grurë është transportuar?

Që kur u arrit marrëveshja, të dhënat e OKB-së tregojnë se rreth 32.9 milionë tonë grurë janë eksportuar përmes Detit të Zi.

Pjesa më e madhe e grurit ka qenë misri dhe gruri. Ato përbënin përkatësisht 16.9 milion ton dhe 8.91 milion ton.

Ukraina shpesh përmendet si shporta e bukës së Evropës, me më shumë se 55 përqind të tokës së saj të punueshme.

Pas pushtimit, ishte prodhuesi i tetë më i madh i misrit dhe i nënti më i madhi i grurit në periudhën 2022-2023. Mallra të tjera ushqimore të eksportuara gjatë të njëjtës periudhë përfshinin miellin e lulediellit (1,857,917 ton), vajin e lulediellit (1,650,092 ton), elbin (1,268,298 ton) dhe farat e rapit (1,000,859 ton).

Ku kanë shkuar eksportet?

Sipas OKB-së, 45 vende në tre kontinente kanë marrë mallra ushqimore sipas marrëveshjes.

Madhësia mesatare e dërgesave që largohen nga Deti i Zi është rreth 32,450 ton. Tonazhi më i lartë deri më sot është eksportuar në Kinë (7.96 milion ton, ose pothuajse 25 përqind e totalit); e ndjekur nga Spanja (5.98 milion ton); Turqia (3.24 milionë); Italia (2.1 milionë); Holanda (1.96 milionë); dhe Egjipti (1.55 milionë).

OKB thotë se marrëveshja ka ndihmuar në ndryshimin e rritjes së çmimeve të ushqimeve me më shumë se 20 për qind, por Rusia thotë se furnizimet ushqimore të transportuara përmes korridorit të grurit nuk po arrijnë në vendet më të varfra të botës. Gati 44 për qind e eksporteve janë dërguar në ato që OKB-ja i quan vendet me të ardhura të larta.

Ku nevojitet më shumë drithi?

Sipas Programit Botëror të Ushqimit (WFP), Ukraina e paraluftës prodhonte ushqim të mjaftueshëm për të ushqyer 400 milionë njerëz në vit. Në vitin 2021, pothuajse dy të tretat e prokurimit të përgjithshëm të grurit të agjencisë së ushqimit të OKB-së erdhën nga Ukraina. OKB thotë se marrëveshja lejoi WFP të transportonte më shumë se 725,000 ton grurë për të ndihmuar njerëzit në nevojë në vendet e goditura nga luftërat dhe ngjarjet ekstreme të motit, transmeton Al Jazeera. 

Etiopia mori më shumë se një të tretën e kësaj (262,759 ton), me më shumë se 20 për qind në Jemen (151,000) dhe 18 për qind në Afganistan (130,869).

/rtsh.al/