Sekretari i Përgjithshëm i NATO, Jens Stoltenberg në një intervistë për “Vijesti”, ka komentuar një sërë çështjesh, duke nisur nga tensionet në veri të Kosovës pas vendimit të qeverisë për vendosjen e reciprocitetit për letërnjoftimet dhe targat serbe, anëtarësimi i Suedisë dhe Finlandës në NATO, ndërtimi i bazës së NATO në Durrës, lufta në Ukrainë dhe ndikimi rus në Ballkan. Duke u ndalur te tensionet në veri të Kosovës, Stoltenberg deklaroi se misioni i KFOR-it është i gatshëm të ndërhyjë nëse kërcënohet stabiliteti. Më tej, pyetur për bazën e NATO në Durrës, Stoltenberg tha se siguria dhe stabiliteti në Ballkanin Perëndimor është i rëndësishëm për NATO-n dhe për paqen e stabilitetin në Evropë.

Stoltenberg ndër të tjera i është referuar anëtarësimit të Malit të Zi, pranimit të dy vendeve nordike, politikës së dyerve të hapura, por edhe pse duhet të ngulmojë me mbështetjen për Kievin. “Është e pamundur të parashikohet se sa do të zgjasë lufta në Ukrainë dhe cilat do të jenë pasojat afatgjata. Ajo që është e rëndësishme është që ne të vazhdojmë të mbështesim Ukrainën për aq kohë sa të jetë e nevojshme. Sigurisht, e gjithë mbështetja ushtarake, ekonomike dhe humanitare që ne i ofrojmë Ukrainës ka një çmim të lartë, por çmimi i mosmbështetjes së Ukrainës do të ishte shumë më i lartë. Kjo do të nënkuptonte shpërblimin e Rusisë për sulmin e një shteti sovran dhe të pavarur prej 40 milionë banorësh”, tha ai.

Në qershor, Mali i Zi festoi përvjetorin e pestë të pranimit të tij në NATO. United është vendi i parë që i bashkohet NATO-s nën udhëheqjen tuaj. Sa jeni të kënaqur me angazhimin e Malit të Zi në NATO?

Mali i Zi është një aleat i çmuar, i cili kontribuon ndjeshëm në sigurinë tonë të përbashkët, duke përfshirë pjesëmarrjen e trupave në grupin luftarak shumëkombësh të NATO-s në Letoni dhe misionin tonë paqeruajtës në Kosovë – KFOR-in. Unë mirëpres gjithashtu kontributin e Malit të Zi për stabilitetin në të gjithë rajonin e Ballkanit Perëndimor, si dhe rritjen e shpenzimeve të tij për mbrojtjen. E gjithë kjo është një tregues konkret i angazhimit të fortë të vendit tuaj ndaj NATO-s.

Në të njëjtën kohë, Mali i Zi gjithmonë mund të llogarisë në NATO për të ruajtur sigurinë e tij. Për shembull, si pjesë e misionit tonë të policisë ajrore, ne vazhdojmë të ruajmë qiellin tuaj me avionë luftarakë italianë dhe grekë. Për më tepër, NATO dhe vendet anëtare kanë treguar solidaritet dhe mbështetje të fortë për Malin e Zi gjatë pandemisë së koronavirusit, duke ofruar pajisje, pajisje mjekësore dhe mbështetje financiare nga Fondi i Mirëbesimit i NATO-s për Reagimin ndaj Pandemisë dhe furnizimet tona.

Në fund të muajit të kaluar, Parlamenti i Malit të Zi ratifikoi protokollet për anëtarësimin e Suedisë dhe Finlandës në NATO. Duke pasur parasysh se disa vende anëtare tashmë i kanë ratifikuar protokollet, kur prisni që të tjerët ta përfundojnë këtë proces dhe këto dy vende t’i bashkohen Aleancës?

Finlanda dhe Suedia, partnerët më të afërt të NATO-s, u ftuan të bashkohen me Aleancën në Samitin tonë të fundit të Liderëve në Madrid. Ishte një vendim historik – për Finlandën, për Suedinë, për NATO-n dhe për sigurinë tonë të përbashkët euroatlantike. Ambasadorët në NATO nënshkruan protokollet e anëtarësimit për të dyja vendet më 5 korrik, në prani të kreut të diplomacisë finlandeze, Pekka Havusta dhe kryetares së diplomacisë suedeze, Anne Linda. Nuk do të spekuloj për datat, por pres me padurim ratifikimin e shpejtë nga të gjithë aleatët dhe mirëpres mbështetjen e shpejtë të Malit të Zi.

Deri në pushtimin rus, pranimi i këtyre dy vendeve ishte pothuajse i paimagjinueshëm. Tani NATO do të rritet në 32 vende anëtare. Me anëtarësimin e tyre, si e shihni të ardhmen e politikës së dyerve të hapura të NATO-s? A është realiste të pritet që një vend të anëtarësohet në dhjetë vitet e ardhshme?

Udhëheqësit e NATO-s përsëritën në Madrid se politika e dyerve të hapura të NATO-s mbetet e hapur. Kriteret për anëtarësimin në NATO janë përcaktuar qartë në nenin 10 të Traktatit të Uashingtonit dhe vendimet për anëtarësimin në NATO merren me konsensus në Këshillin e Atlantikut të Veriut. Në fund të fundit, pranimi në NATO është e drejtë ekskluzive e NATO-s dhe e ndonjë shteti sovran, i cili në mënyrë të pavarur paraqet kërkesë për anëtarësim. Asnjë palë e tretë nuk ka të drejtën e vetos mbi të.

Pas pushtimit rus të Ukrainës, aleatët, përveç grupeve luftarake ekzistuese, ranë dakord gjithashtu të krijojnë katër të tjera – në Bullgari, Hungari, Rumani dhe Sllovaki. Grupet do të jenë të përkohshme apo jo? Mali i Zi është tashmë pjesë e grupit letonez. A prisni që Mali i Zi të kontribuojë duke marrë pjesë në grupe luftarake?

Vendimi ynë në Samitin e Madridit për të forcuar grupet tona të betejës në pjesën lindore të Aleancës është pjesë e një transformimi kyç në sistemin e parandalimit dhe mbrojtjes – më i rëndësishmi që nga Lufta e Ftohtë. Këto përfshijnë forcimin e mbrojtjes sonë përpara, rritjen e numrit të forcave të gatishmërisë së lartë në mbi 300,000 dhe përmirësimin e gatishmërisë sonë për të ecur fort, duke përfshirë më shumë pajisje të pozicionuara përpara dhe rezerva ushtarake rezervë.

Përveç kësaj, ne do të kemi më shumë aftësi të dislokuara përpara, të tilla si komanda dhe kontrolli i forcimit të mbrojtjes ajrore dhe plane të përmirësuara të mbrojtjes, me forca të alokuara për aleatët e veçantë të mbrojtjes. I mirëpres kontributet e vlefshme të Malit të Zi në përpjekjet tona të vazhdueshme për të mbrojtur popullsinë tonë dhe territorin e Aleancës.

Do të vazhdoj me një pyetje tjetër. Shqipëria po negocion me NATO-n për ndërtimin e një baze detare në detin Adriatik. Kur bëhet fjalë për Ballkanin Perëndimor, a po mendoni për investime shtesë në infrastrukturën lokale apo edhe vendosjen e trupave në rajon? Nëse po, a mund të na tregoni më shumë detaje rreth saj?

Mirëpresim ofertat e aleatëve për vendosjen e objekteve të NATO-s. Ekspertët tanë duhet të shikojnë të gjitha ofertat e tilla dhe më pas të japin këshilla në varësi të kushteve ushtarake. Koncepti i ri Strategjik i NATO-s, i cili u miratua në Samitin e Madridit, konfirmoi edhe një herë rëndësinë strategjike të Ballkanit Perëndimor për aleancën tonë.

NATO do të vazhdojë të promovojë stabilitetin, sigurinë dhe bashkëpunimin në rajon, duke përfshirë përpjekjet e përditshme të KFOR-it, selisë sonë në Sarajevë dhe zyrës në Beograd. Siguria dhe stabiliteti në Ballkanin Perëndimor është i rëndësishëm për NATO-n dhe për paqen dhe stabilitetin në Evropë.

A jeni i shqetësuar për stabilitetin afatgjatë në Kosovë, pas zhvillimeve të fundit në veri të vendit?

Së fundmi kam folur me lidershipin politik në Prishtinë dhe Beograd për tensionet në veri të Kosovës. Të gjitha palët duhet të qëndrojnë të qetë, të shmangin veprimet e njëanshme dhe të angazhohen në mënyrë konstruktive në dialog me ndërmjetësimin e Bashkimit Evropian. Në përputhje me mandatin e tij të OKB-së, misioni i KFOR-it po monitoron nga afër situatën dhe është i gatshëm të ndërhyjë nëse kërcënohet stabiliteti. Misioni ynë është i përkushtuar për të siguruar një mjedis të sigurt dhe të sigurt dhe lirinë e lëvizjes për të gjithë njerëzit në Kosovë. NATO vazhdon të mbështesë plotësisht dialogun e ndërmjetësuar nga BE dhe ne u bëjmë thirrje të gjitha palëve që të vazhdojnë negociatat. Është thelbësore për paqen dhe sigurinë rajonale.

Flitet shumë për ndikimin rus në Ballkan, veçanërisht në Serbi dhe Republika Srpska. Ju keni përmendur vazhdimisht tensionet në Bosnje dhe Hercegovinë dhe retorikën nxitëse të Milorad Dodik. Si do ta përshkruanit situatën aktuale në Bosnje?

Ne i bëjmë thirrje Rusisë që të luajë një rol konstruktiv në Ballkanin Perëndimor, por ne e kemi parë rregullisht Rusinë duke bërë pikërisht të kundërtën. NATO respekton plotësisht të drejtën sovrane të vendeve për të zgjedhur marrëveshjet e tyre politike dhe të sigurisë. Ky është parimi bazë i sigurisë evropiane. Një parim që Rusia gjithashtu u zotua ta respektojë si pjesë e Marrëveshjes së Helsinkit.

Bosnja dhe Hercegovina ka bërë një rrugë të gjatë që nga konfliktet e viteve 1990, por, për fat të keq, tensionet mbeten të larta, me retorikë përçarëse, reforma të ngecura dhe aktorë të huaj që punojnë për të minuar përparimin e saj. NATO do të vazhdojë të promovojë stabilitetin, sigurinë dhe bashkëpunimin në rajon përmes partneritetit tonë me Bosnjë dhe Hercegovinën, përpjekjeve të selisë sonë në Sarajevë, mbështetjes sonë për operacionin e përkthyer nga Bashkimi Evropian EUFOR ALTHEA në Bosnje dhe Hercegovinë, si pjesë e Berlin plus marrëveshje.

NATO mban një dialog politik të nivelit të lartë me Bosnjën dhe Hercegovinën. Në maj, u takova me Kryetarin e Presidencës së BeH-së, Shefik Xhaferovic, në Bruksel. Ministri i Mbrojtjes i Bosnjë-Hercegovinës iu bashkua diskutimeve tona në Samitin e Madridit, dhe së fundmi Kryetari i Komitetit Ushtarak të NATO-s, Admirali Rob Bauer, vizitoi Bosnje-Hercegovinën. Për më tepër, siç ranë dakord liderët e NATO-s në Madrid, ne jemi gati të forcojmë mbështetjen politike dhe praktike për partnerët që janë në rrezik të agresionit rus, përfshirë Bosnjën dhe Hercegovinën.

NATO tani është e bashkuar, por, për shembull, a prisni që Turqia të vazhdojë të ofrojë mbështetje të plotë? Ju kërkoj këtë duke pasur parasysh kundërshtimin fillestar për anëtarësimin e Suedisë dhe Finlandës, moszbatimin e sanksioneve ndaj Rusisë dhe gjithashtu blerjen e armëve ruse.

I përgëzoj të gjithë aleatët që lëvizën kaq shpejt në pranimin e aplikimeve finlandeze dhe suedeze për anëtarësim dhe falënderoj Turqinë, Finlandën dhe Suedinë për qasjen e tyre konstruktive. Memorandumi trepalësh i nënshkruar në Samitin e Madridit bëri të mundur nënshkrimin e protokollit të anëtarësimit.

Turqia është një aleat i rëndësishëm dhe i vlerësuar. Ajo ka ushtrinë e dytë më të madhe në NATO dhe është e vendosur strategjikisht, në kufi me Irakun, Sirinë dhe Detin e Zi. Ai luan një rol të madh në luftën kundër terrorizmit, përfshirë kundër ISIS. Asnjë aleat tjetër nuk ka vuajtur më shumë nga terrorizmi, nuk është më i ekspozuar ndaj destabilitetit dhe dhunës nga Lindja e Mesme dhe asnjë aleat tjetër nuk ka pranuar më shumë refugjatë sesa Turqia. Turqia gjithashtu ofron kontribute thelbësore në operacionet e NATO-s, me baza ajrore për luftën tonë kundër ISIS-it, kontribuon në operacionet tona në Kosovë dhe në aktivitetet tona këshilluese në mbështetje të forcave të sigurisë irakiane. Turqia ka qenë një aleat i përkushtuar i NATO-s për dekada, duke bashkëpunuar me aleatët e tjerë për të zgjidhur sfidat më urgjente të sigurisë. Ajo gjithashtu i ka siguruar palës ukrainase mbështetje të fortë ushtarake dhe unë mirëpres përpjekjet e Turqisë për të lehtësuar nxitimin global të ushqimit duke negociuar kalimin e sigurt për grurin ukrainas, i cili është ngecur në vend për shkak të Rusisë.

Ka nga ata që pretendojnë se NATO shkaktoi pushtimin rus. Papa Françesku tha se pozicionimi i NATO-s ishte një nga faktorët në vendimin e Rusisë për të sulmuar. A shihni ndonjë përgjegjësi personale apo institucionale për mënyrën se si dolën gjërat?

NATO ka dekada që përpiqet për marrëdhënie më të mira me Rusinë. Ne themeluam Këshillin e NATO-s dhe Rusisë, ramë dakord për Aktin Themelues NATO-Rusi dhe ftuam Rusinë të punojë së bashku për të forcuar sigurinë në zonën euro-atlantike, por Rusia hoqi dorë nga ndërtimi i besimit dhe partneritetit më të madh, por edhe më i afërt. bashkëpunimin e përbashkët. Më vjen shumë keq për këtë.

Për shumë vite, Rusia përdori dhunë dhe frikësim. Tani ai po bën një luftë brutale kundër Ukrainës, e cila minon seriozisht sigurinë dhe stabilitetin ndërkombëtar dhe është një shkelje e pacipë e ligjit ndërkombëtar. Mizoria e tmerrshme e Rusisë ka prodhuar vuajtje të pamatshme njerëzore dhe zhvendosje masive, duke prekur në mënyrë disproporcionale gratë dhe fëmijët. Rusia mban përgjegjësinë e plotë për këtë fatkeqësi humanitare. Ai duhet të ndalojë menjëherë këtë luftë dhe të tërhiqet nga Ukraina.

Ne mbetemi të gatshëm të mbajmë kanalet e komunikimit të hapura me Moskën për të menaxhuar dhe zbutur rreziqet, për të parandaluar përshkallëzimin dhe për të rritur transparencën. Megjithatë, çdo ndryshim në marrëdhëniet tona varet nga ndalimi i agresionit nga Rusia dhe respektimi i plotë i ligjit ndërkombëtar.

/rtsh.al/