Shteti i Kalifornisë ka ngritur një padi kundër Administratës Trump, duke sfiduar kushtetutshmërinë e mobilizimit të trupave të Gardës Kombëtare dhe duke kërkuar një urdhër gjykate për të ndaluar vendosjet e ardhshme të tyre. Kjo lëvizje ligjore vë në qendër dy ligje shekullore me rëndësi të madhe historike në Shtetet e Bashkuara: Amendamentin e Dhjetë dhe Aktin Posse Comitatus.

Padia thekson se mobilizimi i Gardës Kombëtare nga Presidenti Trump në këtë rast shkel të drejtat themelore shtetërore dhe rolin e Guvernatorit të Kalifornisë, Gavin Newsom, si komandant i përgjithshëm i Gardës Kombëtare të shtetit.

Amendamenti i Dhjetë: Mbrojtja e Sovranitetit Shtetëror

I ratifikuar në vitin 1791, Amendamenti i Dhjetë është një gur themeli i sistemit federal amerikan. Ai përcakton qartë se çdo pushtet që nuk i është dhënë shprehimisht qeverisë federale, as nuk u është ndaluar shteteve, i është rezervuar atyre shteteve ose popullit.

Qëllimi kryesor i këtij amendamenti ishte qetësimi i frikës se qeveria e re kombëtare mund të ushtronte kompetenca të paautorizuara dhe se shtetet mund të mos ishin në gjendje të ruanin plotësisht kompetencat e tyre të rezervuara. Me pak fjalë, ai synon të kufizojë shtrirjen e qeverisë federale dhe të mbrojë autonominë e shteteve.

Në padinë e saj, Kalifornia argumenton se policimi dhe kontrolli i krimit janë të drejta thelbësore shtetërore. Ndërsa presidenti ka të drejtë të mobilizojë Gardën Kombëtare në rrethana të caktuara, padia pretendon se në këtë rast Garda nuk ishte “federalizuar siç duhet” dhe se administrata ka shkelur sovranitetin e Kalifornisë.

Akti Posse Comitatus: Kufizimi i Përdorimit Ushtarak për Zbatimin e Ligjit

Një tjetër pikë kyçe e padisë është Akti Posse Comitatus, i prezantuar në vitin 1878 pas përfundimit të epokës së Rindërtimit. Ky akt ndalon përdorimin e forcave ushtarake për zbatimin e ligjit brenda vendit, përveç nëse autorizohet shprehimisht nga Kongresi ose Kushtetuta.

Akti u krijua fillimisht nga ish-udhëheqësit e Konfederatës që u rikthyen në pushtet politik, me qëllim parandalimin e përdorimit të forcave ushtarake federale për të zbatuar ligjet e Rindërtimit që mbronin afrikano-amerikanët e emancipuar. Qëllimi ishte të pengohej ndërhyrja e ushtrisë federale në vendosjen e ligjeve Jim Crow në ish-shtetet e Konfederatës.

Padia e Kalifornisë citon këtë akt, duke theksuar se përdorimi i ushtrisë për zbatimin e ligjit në vend “është i rezervuar për rrethana të vështira dhe të kufizuara”. Sipas padisë, shkelja e këtij akti nga administrata Trump është “e afërt, nëse jo tashmë në proces”.

Kjo padi pritet të sjellë një debat të rëndësishëm ligjor mbi ekuilibrin e pushtetit midis qeverisë federale dhe shteteve, duke prekur çështje thelbësore të kushtetutshmërisë dhe ndarjes së pushteteve. CNN

/rtsh.al/