Ministria e Drejtësisë, në bashkëpunim me Këshillin e Ministrave, ka miratuar Udhëzimin, i cili përcakton metodologjinë e re për mbledhjen e të dhënave statistikore kombëtare të sistemit të drejtësisë.

Ky udhëzim, i firmosur nga Ministri i Drejtësisë, Ulsi Manja, synon të standardizojë dhe unifikojë statistikat në fushën e drejtësisë sipas standardeve dhe metodologjive të CEPEJ-së (Komisioni Evropian për Eficiencën e Drejtësisë) dhe Bashkimit Evropian.

Ky udhëzim zëvendëson urdhrat dhe udhëzimet e mëparshme dhe është një instrument thelbësor për forcimin e sistemit të drejtësisë dhe përmirësimin e qeverisjes institucionale në Shqipëri. Ai siguron një metodologji të qartë për mbledhjen, përpunimin dhe analizën e të dhënave statistikore të lidhura me funksionimin e gjykatave dhe institucioneve të tjera të drejtësisë.

Qëllimet kryesore të udhëzuesit janë mbështetja e vendimmarrjes strategjike dhe menaxhimit të brendshëm institucional; sigurimi i një pasqyre të plotë dhe të krahasueshme të treguesve të performancës; lehtësimi i përmbushjes së detyrimeve për raportim kombëtar dhe ndërkombëtar, veçanërisht në kontekstin e integrimit evropian.

Udhëzuesi do të zbatohet nga të gjitha institucionet e sistemit të drejtësisë, duke përfshirë: Gjykatat e Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm; Gjykatat e Apelit të Juridiksionit të Përgjithshëm; Gjykatat Administrative të Shkallës së Parë dhe të Apelit; Gjykatat e Posaçme për Korrupsionin dhe Krimin e Organizuar; Gjykata e Lartë; Këshilli i Lartë Gjyqësor (KLGJ); Këshilli i Lartë i Prokurorisë (KLP); Prokuroria e Përgjithshme; Prokuroria e Posaçme (SPAK); Inspektori i Lartë i Drejtësisë (ILD); Shkolla e Magjistraturës

Udhëzuesi ofron tabela të standardizuara (të referuara si “Formularë” me numra specifikë) për të siguruar uniformitet dhe qartësi në raportimin e të dhënave mbi çështjet penale, civile dhe administrative. Këto tabela janë strukturuar sipas kompetencës dhe shkallës së gjykatave dhe përmbajnë të dhëna për ngarkesën e punës së gjyqtarëve; prurjet e çështjeve të reja; kohëzgjatjen e shqyrtimit të çështjeve; ankimimet dhe rekurset; çështjet që lidhen me korrupsionin dhe krimin e organizuar.

Tregues të tjerë kyç të performancës gjyqësore, janw ngarkesa mesatare e gjyqtarëve; norma e eficiencës; raporti i qarkullimit të çështjeve; koha për përfundimin e një çështjeje; norma e zgjidhjes së çështjeve; gjendja e backlog-ut (çështjet e prapambetura); vjetërsia e çështjeve.

Udhëzuesi gjithashtu përkufizon saktë të gjithë termat teknikë të përdorur në këto tabela, duke mundësuar një interpretim të njëtrajtshëm në të gjitha institucionet.

Detyrimet e raportimit

Institucionet e ndryshme të drejtësisë kanë afate specifike për raportimin e të dhënave. Gjykatat e të gjitha shkallëve (Shkalla e Parë, Apeli, Gjykatat Administrative, Gjykatat e Posaçme, Gjykata e Lartë) raportojnë në mënyrë elektronike dhe shkresore. Ato i japin të dhënat 3-mujore deri në datën 15 të muajit të katërt pasardhës, të dhënat vjetore deri në datën 25 të muajit janar të vitit pasardhës.

Prokuroria e Posaçme, Prokuroria e Përgjithshme, KLGJ, KLP, Shkolla e Magjistraturës dhe ILD dorëzojnë raportimin gjysmëvjetor (çdo gjashtë muaj) brenda datës 15 të muajit të katërt pasardhës të periudhës përkatëse, ndwrsa raportimin vjetor deri më datë 25 janar të vitit pasardhës.

Këto të dhëna statistikore do të shërbejnë si bazë për hartimin e Vjetarit Statistikor të Sistemit të Drejtësisë, të publikuar nga Ministria e Drejtësisë. Ato do të përdoren gjithashtu për raportime në kuadër të zbatimit të strategjive sektoriale dhe ndërsektoriale, si dhe për përmbushjen e detyrimeve që burojnë nga procesi i integrimit evropian, duke përfshirë raportimet pranë CEPEJ-së dhe në E-Platformën për Gjurmimin e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit të krijuar nga Komisioni Evropian.

Ndarja e formularëve

Udhëzimi detajon metodologjinë e plotësimit për formularë të ndryshëm, duke përfshirë (por jo vetëm):

Evidenca Statistikore e Çështjeve Penale për Gjykatat e Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm. Përfshin dinamikën e çështjeve (të pambyllura, të reja, të ardhura për rigjykim/rihetim), mënyrën e përfundimit (fajësi, pafajësi, pushim, moskompetencë), kohëzgjatjen e shqyrtimit dhe ankimimet. Gjithashtu, trajton kërkesat penale, si arresti me burg dhe kërkesa të tjera të rregulluara nga Kodi i Procedurës Penale.

Evidenca Statistikore për Persona të Gjykuar të Rritur. Fokon në numrin e personave të dënuar, të pafajshëm, dhe atyre për të cilët është pushuar çështja. Përfshin gjininë, statusin si përsëritës, nivelin e arsimit, si dhe masat e dënimit të kategorizuara (gjobë, burgim sipas viteve, aplikimi i neneve specifike të Kodit Penal, mjekim i detyruar, burgim i përjetshëm).

Evidenca Statistikore për Persona të Gjykuar të Mitur. Ngjashëm me Formularin Nr. 2, por me kategorizime dënimesh specifike për të miturit (p.sh., aplikimi i nenit 39, kufizimi i lirisë, përmbushja e detyrimeve të caktuara).

Evidenca Statistikore e Çështjeve Penale Ushtarake. I ngjashëm me formularin penal të përgjithshëm, por fokusohet në veprat e Kodit Penal Ushtarak, duke ndarë krimet dhe kundërvajtjet ushtarake.

Evidenca Statistikore për Persona të Gjykuar – Ushtarakë. Detajon të dënuarit ushtarakë, statusin e tyre si përsëritës dhe masat e dënimit të specifikuara për ushtarakët (p.sh., lirimi nga ushtria, degradimi, dënime plotësuese).

Evidenca Statistikore e Çështjeve Penale për Gjykatën e Apelit të Juridiksionit të Përgjithshëm. Pasqyron dinamikën e çështjeve në apel (të pambyllura, të ardhura), mënyrën e përfundimit (lënie në fuqi, prishur, kthyer për rigjykim/rihetim, mospranim ankimi, gjykuar si shkallë e parë, ndryshuar) dhe afatin e shqyrtimit.

Evidenca Statistikore e Çështjeve Civile për Gjykatën e Apelit të Juridiksionit të Përgjithshëm. Trajton dinamikën e çështjeve civile në apel, mënyrën e përfundimit (lënie në fuqi, prishur për rigjykim, pushuar, ndryshuar) dhe afatin e shqyrtimit.

Evidenca Statistikore për Çështjet Civile për Gjykatat e Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm. Ndarë në padi me palë kundërshtare (civile, familjare, administrative, tregtare) dhe kërkesa pa kundërshtarë. Përfshin dinamikën, mënyrën e përfundimit (pranuar, pajtuar, refuzuar, pushuar), afatin e përfundimit dhe çështjet e ankimuara.

Evidenca Statistikore për Ngarkesën e Gjyqtarëve. Regjistron numrin e çështjeve të gjykuara nga çdo gjyqtar si i vetëm/kryesues, pjesë e trupit gjykues, ose i deleguar, si dhe numrin e kërkesave penale/civile.

Evidenca Statistikore për Seancat Paraprake. Monitoron ecurinë e seancave paraprake në Gjykatat e Shkallës së Parë (çështjet e pambyllura, të reja, mënyra e përfundimit dhe shpejtësia në gjykim).

Evidenca Statistikore për Korrupsionin dhe Krimin e Organizuar në kuadër të E-Platformës. Këto të dhëna shërbejnë për monitorimin e performancës së sistemit të drejtësisë dhe përdoren në E-Platformën e Komisionit Evropian.

Ky udhëzim përfaqëson një përpjekje të rëndësishme drejt modernizimit dhe integrimit të sistemit statistikor në drejtësi, duke kontribuar në një administrim gjyqësor më profesional dhe vendimmarrje të bazuar në evidencë.

/rtsh.al/