Gjeorgjia, dikur një fener i demokracisë post-sovjetike, po dëshmon një rrëzim të shpejtë të institucioneve të saj demokratike, duke hapur një dritare mundësie për aktorë si Rusia, Kina dhe Irani. Kjo prirje alarmante ka shtyrë ligjvënësit amerikanë të hartojnë Aktin Megobari, një projektligj dypartiak që synon të forcojë praktikat demokratike dhe të vendosë sanksione ndaj zyrtarëve gjeorgjianë përgjegjës për korrupsion dhe shtypje politike.

Në vitin 2004, Gjeorgjia ishte një shembull i suksesshëm i reformave, duke luftuar korrupsionin, duke rritur ekonominë dhe duke zhvilluar një shoqëri civile të gjallë. Ajo dërgoi trupa në Afganistan për të mbështetur Shtetet e Bashkuara dhe NATO-n, dhe Presidenti George W. Bush vizitoi Tbilisin, ku një autostradë u riemërua në nder të tij. Megjithatë, sot, imazhi i Gjeorgjisë si një vend pro-perëndimor po zbehet.

Zgjedhje të manipuluara dhe ligje shtypëse

Muajin e kaluar, ShBA vendosën sanksione ndaj Bidzina Ivanishvili-t, miliarderit në hije që ka bërë pasurinë e tij në Rusi dhe që themeloi Partinë “Ëndrra Gjeorgjiane”, e cila kontrollon të gjitha degët e qeverisë. Pothuajse të gjithë udhëheqësit politikë të opozitës janë në burg; grupet e të drejtave të njeriut raportojnë për rreth 60 të burgosur politikë.

Zgjedhjet parlamentare të tetorit të kaluar u shpallën “as të lira dhe as të drejta” nga vëzhguesit ndërkombëtarë. Me opozitën që bojkoton parlamentin e ri, ligjvënësit e “Ëndrrës Gjeorgjiane” kanë miratuar një sërë ligjesh drakoniane, të ngjashme me ato ruse, të cilat kanë thelluar polarizimin në shoqërinë gjeorgjiane dhe kanë tendosur marrëdhëniet me aleatët perëndimorë. Parlamenti Evropian e përshkroi situatën si një “pikë kthese të qartë drejt një qeverie autoritare”.

Mbikëqyrje dhe shtypje e protestave

Për më shumë se 200 ditë, protestuesit kanë mbushur rrugët kryesore të Tbilisit, duke valëvitur flamuj gjeorgjianë, amerikanë dhe të Bashkimit Evropian. Shumë prej tyre tani mbajnë maska, duke u përpjekur të shmangin identifikimin nga një numër në rritje i kamerave të njohjes së fytyrës të prodhuara në Kinë, të instaluara nga qeveria. Shkelësit e legjislacionit të ri shtypës mund të gjobiten deri në 2,000 dollarë, sipas Amnesty International.

Transparency International raporton se protestuesit janë arrestuar dhe torturuar dhunshëm. Shtetet e Bashkuara vendosën sanksione vitin e kaluar ndaj ish-ministrit të Punëve të Brendshme, Vakhtang Gomelauri, për “shtypje brutale dhe të dhunshme ndaj anëtarëve të medias, opozitës dhe protestuesve”.

Levan Makhashvili, anëtar i partisë “Ëndrra Gjeorgjiane” dhe kryetar i Komitetit të Integrimit Evropian të Parlamentit Gjeorgjian, mbrojti veprimet e qeverisë, duke pretenduar se kishte protestues të dhunshëm që duhet të ndiqen penalisht.

Ndikimi në rritje i Rusisë, Kinës dhe Iranit

Ndikimi i Kinës në Gjeorgji po rritet me shpejtësi. Qeveria anuloi një kontratë me një konsorcium gjeorgjian, amerikan dhe evropian për të ndërtuar portin e thellë të Anaklias në Detin e Zi, duke ia dhënë atë kompanive të lidhura me shtetin kinez, disa prej të cilave janë nën sanksione amerikane.

“Ëndrra Gjeorgjiane” po forcon gjithashtu lidhjet me Iranin. Kryeministri Irakli Kobakhidze fluturoi në Teheran për të marrë pjesë në funeralin e Presidentit iranian Ebrahim Raisi dhe u kthye për inaugurimin e presidentit të ri të Iranit. Tregtia midis dy vendeve po lulëzon, kryesisht përmes importeve të naftës iraniane. Një hetim i OJQ-së Civic IDEA zbuloi se kompani të regjistruara në Gjeorgji po përdoren si “pikë strategjike tranziti për të shmangur sanksionet ndërkombëtare dhe për të kanalizuar fondet përsëri në Republikën Islamike të Iranit”.

Marrëdhëniet me SHBA-në në krizë

Marrëdhënia dikur e fortë e Gjeorgjisë me Shtetet e Bashkuara po shpërbëhet. Ambasadorja në largim e SHBA-së në Tbilisi, Robin Dunnigan, kritikoi “retorikën anti-amerikane” të qeverisë gjeorgjiane, duke zbuluar se udhëheqësit e “Ëndrrës Gjeorgjiane” kishin dërguar një letër private “kërcënuese, fyese, joserioze” administratës Trump.

Megjithatë, Makhashvili i “Ëndrrës Gjeorgjiane” fajëson administratën Biden për përkeqësimin e marrëdhënieve, duke shprehur gatishmërinë për të bashkëpunuar me administratën Trump për të “rigjallëruar” lidhjet në tregti, ekonomi, transport dhe logjistikë.

Populli gjeorgjian mbetet pro-perëndimor

Pavarësisht afrimit të qeverisë me Rusinë, populli gjeorgjian mbështet në mënyrë dërrmuese integrimin me Perëndimin. Kushtetuta e Gjeorgjisë përfshin një mandat për të ndjekur integrimin e plotë me Bashkimin Evropian dhe NATO-n. Megjithatë, në nëntor 2024, qeveria, ndërsa këmbënguli se ende synon anëtarësimin në BE, pezulloi përpjekjet e saj, një vendim që Departamenti Amerikan i Shtetit paralajmëroi se do ta bënte Gjeorgjinë “më të cenueshme ndaj Kremlinit”.

Pushtimi në shkallë të plotë i Ukrainës nga Rusia në shkurt të vitit 2022 i dha “Ëndrrës Gjeorgjiane” një mesazh, se Perëndimi po përpiqet ta përfshijë Gjeorgjinë në luftë. Kjo retorikë anti-luftë ka jehonë te shumë gjeorgjianë, duke pasur parasysh pushtimin rus të Gjeorgjisë në 2008 dhe okupimin e vazhdueshëm të dy rajoneve që përbëjnë rreth 20% të territorit të saj. Ivanishvili dhe partia e tij kanë thelluar këtë akuzë, duke pretenduar, pa prova, se “partia globale e luftës” po përpiqet të nxisë revolucion në Gjeorgji.

Akti Megobari, një dritë shprese?

Akti Megobari, i sponsorizuar në Dhomën e Përfaqësuesve nga Joe Wilson (Republikan, Karolina e Jugut) dhe në Senat nga Jeanne Shaheen (Demokrate, New Hampshire), ka miratuar Dhomën e Përfaqësuesve dhe është paraqitur në Senat. Nëse miratohet, ai i kthehet Dhomës së Përfaqësuesve nëse janë bërë ndryshime dhe më pas i kthehet Presidentit Donald Trump për nënshkrim. Mbështetësit e tij po kërkojnë miratim të shpejtë.

Senatorja Shaheen theksoi: “Populli gjeorgjian i ka bërë të qarta aspiratat e tij euroatlantike dhe SHBA-të duhet të vazhdojnë t’i mbështesin ata kundër përpjekjeve të ‘Ëndrrës Gjeorgjiane’ për të gërryer institucionet e tyre demokratike.”

Zviad Adzinbaia, doktorant në Universitetin Tufts, shprehet se ky projektligj mund të jetë një “armë e fuqishme” për ta shpëtuar Gjeorgjinë nga “pragu i greminës”, duke argumentuar se sanksionet, kur “dhembin”, i bëjnë oligarkët të “djersitin”.

Makhashvili e hodhi poshtë këtë kërcënim, por pranoi shqetësimin se ky akt tregon që “disa zëra në Kongresin e Shteteve të Bashkuara… nuk janë të interesuar për marrëdhënie normale me Gjeorgjinë.”

Ndërkohë, opozita gjeorgjiane mbetet e ndarë. Debati aktual përqendrohet nëse partitë e opozitës duhet të marrin pjesë në zgjedhjet komunale mbarëkombëtare që do të mbahen në tetor. Ia Meurmishvili, kryeredaktor i Independence Avenue Media, paralajmëron se bojkotimi i votimit mund të “dërgojë një sinjal konfuz për mbështetësit ndërkombëtarë demokratikë”.

Giorgi Gakharia, ish-kryeministër i Gjeorgjisë dhe udhëheqës i partisë opozitare “Për Gjeorgjinë”, i cili përballet me akuza për tradhti të cilat vëzhguesit perëndimorë i konsiderojnë politikisht të motivuara, beson se zgjedhjet e ardhshme bashkiake në tetor “mund të jenë fushëbeteja e fundit demokratike për të ndaluar rrëshqitjen e Gjeorgjisë drejt autoritarizmit”. Ai thekson se “vetëm presioni ndërkombëtar nuk mund ta përmbysë trajektoren aktuale të Gjeorgjisë”, por shpreh bindjen se shoqëria gjeorgjiane ka vendosmërinë për të rimarrë vendin e saj në Evropë, “për sa kohë që bota mbetet e angazhuar dhe vigjilente.”

/rtsh.al/