Sektori i ndërtimit në Shqipëri po përballet me një dinamikë të re dhe paradoksale. Ndërsa tregjet globale janë qetësuar dhe lënda e parë kushton më pak, ngritja e një pallati të ri nuk po bëhet më e lirë. Arsyeja kryesore? Kostoja e krahut të punës.

Të dhënat e fundit të publikuara nga INSTAT për Indeksin e Kushtimit në Ndërtim (Tremujori IV, 2025) vizatojnë një pamje të qartë të këtij realiteti të ri ekonomik: shpenzimet për të paguar punëtorët kanë pësuar një rritje të ndjeshme vjetore prej 6.0%, duke u kthyer në motorin e vetëm që mban në rritje kostot e përgjithshme të ndërtimit.

Efekti i emigrimit në kantier

Rritja e zërit “Shpenzime për paga” nuk është një tregues i rastësishëm. Ajo reflekton drejtpërdrejt sfidën më të madhe me të cilën po përballen kompanitë e ndërtimit sot: tkurrjen e thellë të fuqisë punëtore të kualifikuar. Emigrimi i vazhdueshëm i profesionistëve të ndërtimit drejt vendeve të Bashkimit Evropian ka krijuar një vakum të madh në tregun vendas.

Për të mbajtur hapur kantieret dhe për të respektuar afatet e dorëzimit të objekteve, sipërmarrësit janë të detyruar të rrisin vazhdimisht pagat për inxhinierët, teknikët dhe punëtorët e krahut. Kjo betejë për të gjetur dhe mbajtur staf e ka kthyer fuqinë punëtore në “mallin” më të shtrenjtë të sektorit.

Rënia e çmimeve të materialeve

Në kahun e kundërt, lajmi i mirë për ndërtuesit vjen nga lënda e parë. Pas goditjeve të forta inflacioniste të viteve të kaluara, “Shpenzimet materiale” shënuan një rënie vjetore prej 0.9%.

Kjo ulje është ndikuar nga dy faktorë kryesorë: stabilizimi i zinxhirëve globalë të furnizimit dhe, sidomos, forcimi i monedhës vendase (Lekut) ndaj Euros. Duke qenë se pjesa dërrmuese e hekurit, çimentos, materialeve hidro-sanitare dhe pajisjeve elektrike importohen, kursi i favorshëm i këmbimit i ka bërë këto blerje më të lira për importuesit shqiptarë.

A do të reflektohet kjo te çmimet e apartamenteve?

Për qytetarin e thjeshtë që kërkon të blejë një shtëpi, pyetja thelbësore është: A do të bien çmimet e apartamenteve tani që materialet kushtojnë më pak? Analiza e shifrave sugjeron të kundërtën.

Edhe pse materialet e ndërtimit ranë lehtë, rritja e pagave, si dhe shtrenjtimi i kostove operacionale (makineritë u rritën me 1.8% dhe transporti me 1.6%), bënë që Indeksi i Përgjithshëm i Kushtimit në Ndërtim të mbyllet sërish me një rritje pozitive prej 1.2%.

Kur kostot e ndërtuesve mbeten të larta—të udhëhequra nga pagat dhe kostot e tjera jo-materiale (si p.sh. taksat e ndikimit në infrastrukturë apo vlera e truallit)—kjo faturë transferohet në mënyrë të pashmangshme te blerësi fundor. Rrjedhimisht, për sa kohë “kriza e ustallarëve” nuk gjen zgjidhje, shpresat për një rënie të çmimeve në tregun e pasurive të paluajtshme mbeten të zbehta.

/rtsh.al/