Kryeministri Edi Rama, ka deklaruar se marrëveshja mes Shqipërisë dhe Italisë për qendrat e migrantëve është një model unik dhe i pakopjueshëm për vendet e tjera evropiane, ndonëse ka pasur interes nga disa shtete.

Në një intervistë për të përditshmen italiane Il Giornale, Rama theksoi se disa vende të Bashkimit Evropian kanë kërkuar informacion mbi këtë model, por nënvizoi se ai mbetet i vlefshëm vetëm për marrëdhënien Shqipëri–Itali.

“Pas vendimit për legjitimitetin e qendrave, kanë ardhur kërkesa edhe nga vende të tjera evropiane. Por dua të jem i qartë: kjo është një marrëveshje ekskluzive për Italinë. Nuk është e riprodhueshme”, u shpreh Rama.

Gjatë intervistës, kryeministri shqiptar foli edhe për zhvillimin ekonomik të vendit, duke e krahasuar Shqipërinë e sotme me atë të një dekade më parë. Sipas tij, Prodhimi i Brendshëm Bruto është rritur nga rreth 10 miliardë euro në 27 miliardë euro, ndërsa numri i turistëve është katërfishuar.

Rama theksoi gjithashtu përparimet në investimet e huaja dhe modernizimin institucional, duke veçuar reformën në drejtësi dhe digjitalizimin e shërbimeve publike. Ai deklaroi se shumica e shërbimeve administrative tashmë ofrohen online, ndërsa synimi është që deri në vitin 2028 të përmbyllet plotësisht transformimi digjital i administratës.

Një tjetër zhvillim i përmendur nga Rama ishte përdorimi i inteligjencës artificiale në administratë, përmes ministres “Diella”, që sipas tij ka përmirësuar ndjeshëm efikasitetin e shërbimeve publike dhe po përgatitet të përdoret edhe në prokurimet publike.

Duke folur për marrëdhëniet me Italinë, Rama vlerësoi bashkëpunimin e ngushtë me kryeministren italiane Giorgia Meloni, duke theksuar se projektet e përbashkëta tashmë kanë kaluar nga ideja në zbatim në fusha si infrastruktura, energjia, mbrojtja dhe shëndetësia.

Ai shtoi gjithashtu se Shqipëria po përjeton një transformim urban dhe ekonomik të dukshëm, duke kundërshtuar narrativat që e lidhin vendin me kriminalitetin apo pastrimin e parave.

Në fund të intervistës, Rama komentoi edhe zhvillimet globale dhe rolin e SHBA-së dhe Evropës, duke e cilësuar Donald Trump si një “shtysë” për Evropën që të përballet me sfidat e saj dhe të forcojë rolin ndërkombëtar.

Intervista e plotë:

Përpara se të takoheshe me Giorgia Melonin në Romë të enjten , e quajte “motër” në Instagram, motra në shqip. Si shkoi?

“Shumë mirë, si gjithmonë. Edhe një herë kam parë konfirmim se Kryeministrja juaj ka një vizion të qartë strategjik për marrëdhënien midis vendeve tona, të cilës i kushton vëmendje të veçantë pavarësisht angazhimeve të saj të shumta vendase dhe ndërkombëtare.”

Ju keni verifikuar zbatimin e marrëveshjeve Itali-Shqipëri për migrantët. Por tani që qendrat janë shpallur legjitime nga Europa, a po e shohin vendet e tjera këtë model dhe po i trokasin në derë?

“Pas vendimit mbi legjitimitetin e tij, kërkesa erdhën edhe nga vende të tjera evropiane. Por dua të jem i qartë: ky është një koncesion ekskluziv për Italinë. Marrëveshja me Romën nuk mund të replikohet.”

Ju ishit kryetar bashkie i Tiranës nga viti 2001 deri në vitin 2011 dhe e keni udhëhequr këtë vend që nga viti 2013. Si ishte Shqipëria dje dhe si është sot?

“Kur fillova këtë punë, PBB-ja e Shqipërisë ishte më pak se 10 miliardë euro. Sot është 27 miliardë euro. Kishim 2 milionë turistë, përfshirë edhe shqiptarët që ktheheshin nga një udhëtim… Sot ka 8 milionë turistë të vërtetë.”

Investimet e huaja direkte ishin 400 milionë euro. Sot, janë mbi 1.5 miliardë euro. Si po përparon modernizimi institucional i Shqipërisë?

Ne e kemi përmirësuar dhe thjeshtuar sistemin e drejtësisë duke vlerësuar gjyqtarët dhe magjistratët e korruptuar. Ndarja e karrierave që ju e paraqitët në referendum është diçka që e kemi pasur prej kohësh, siç kanë bërë pothuajse të gjitha vendet evropiane. Ne kemi këshilla të ndara gjyqtarësh dhe magjistratësh. Atëherë, kur po hartonim reformën, thamë: nuk duhet të bëjmë gabimin e Italisë.

Çfarë progresi keni bërë në sektorët e shërbimeve dhe administratës publike?

“Për vite me radhë, nuk ka pasur radhë për një certifikatë ose licencë në zyrat publike. Gjithçka ndodh nëpërmjet telefonit celular dhe kompjuterit. Ende nuk i kemi dixhitalizuar martesat, gjurmët e gishtërinjve ose regjistrin e tokës, i cili duhet të riorganizohet sepse, pas përfundimit të diktaturës komuniste, të drejtat e pronës u shpërndanë në mënyrë kaotike dhe më pas pati leje ndërtimi të paligjshme. Përveç regjistrit të tokës, do të kemi dixhitalizuar gjithçka deri në vitin 2028.”

Emërimi i një ministri virtual, të quajtur Diella, i krijuar nga inteligjenca artificiale, ka zgjuar interesin e të gjithë botës. A ka ndihmuar në përmirësimin e efikasitetit të Shqipërisë?

“Tashmë ka ndihmuar shumë sepse është asistenti dixhital për të gjithë shqiptarët. Po përgatisim një version të ri, të thjeshtuar: nuk do të keni më nevojë të shkruani kërkesa; thjesht flisni nëpërmjet FaceTime dhe asistenti dixhital do të ofrojë shërbimin.”

Diella do të jetë gjithashtu përgjegjëse për prokurimin publik…

“Po, jemi në rrugën e duhur për të pasur prokurimin publik të administruar nga inteligjenca artificiale, pa ndërhyrjen e njeriut, dhe për këtë arsye më transparent.”

Si është forcuar marrëdhënia e veçantë me Italinë, e cila është e lashtë dhe jo vetëm gjeografike, nën drejtimin e Kryeministres sonë Giorgia Meloni?

“Të gjitha qeveritë italiane kanë qenë shumë respektuese dhe të hapura. Megjithatë, që kur kjo qeveri mori detyrën, ne kemi kaluar nga ide të mira në letër në projekte konkrete në sektorë të rëndësishëm si infrastruktura, energjia, mbrojtja dhe kujdesi shëndetësor. Ne kemi një marrëveshje me Fincantieri-n; si një sipërmarrje e përbashkët, ne do të ndërtojmë anije të vogla dhe të mesme që do të eksportohen, duke zgjeruar kështu kapacitetin prodhues të Fincantieri-t.”

Ne kemi një marrëdhënie të shkëlqyer me Leonardon me një paketë aktivitetesh mbrojtëse.

“Ne kemi nënshkruar një marrëveshje strategjike, e cila na jep mundësinë të lidhemi drejtpërdrejt me udhëheqësit italianë dhe të sjellim këtu ekspertizën e tyre në kujdesin shëndetësor, arsim dhe trajnim. Një projekt tjetër i rëndësishëm ka të bëjë me aktivitetet portuale.”

Transformimi urban i Shqipërisë, me ndërtesa të projektuara nga arkitektë të shquar si Liebeskind dhe Boeri, bie ndesh me narrativën që e përshkruan këtë vend si të dominuar nga krimi dhe pastrimi i parave.

Shqipëria është një vend mjaft i sigurt. Kushdo që vjen këtu e thotë këtë dhe menjëherë ndryshon mendje për këtë çështje. Ne po e trajtojmë seriozisht problemin e korrupsionit dhe pastrimit të parave. Tashmë e kemi lënë pas fazën negative. Tani është çështje e hollimit të “helmit” që mbetet në ujin e disa raporteve që na njollosin dhe e portretizojnë zhvillimin tonë si vepër të krimit të organizuar.

A gjurmohen 560 milionë eurot e investuara në ndërtim privat në vitin 2025?

“Është çmenduri t’i përshkruash këto projekte në ndërtim e sipër dhe të tjerat që presin miratim si shembuj të hapur të pastrimit të parave. Të gjitha transaksionet për këto projekte kryhen nëpërmjet bankave, dhe bankat këtu janë kryesisht ndërkombëtare. Të pretendosh të kundërtën është e neveritshme.”

Shqipëria është anëtare e NATO-s që nga viti 2009 dhe aktualisht është në Këshillin e Paqes të udhëhequr nga Trump. Ndërkohë, konflikti me Iranin ka shpërthyer. Si e shihni këtë situatë gjeopolitike?

Ne jetojmë në një moment delikat për demokracitë perëndimore, të cilat duket se janë në rënie ndërsa dalin fuqi të reja. Por burimet e Evropës, dhe Amerikës para së gjithash, janë ende të forta. Me rrezikun e të qenit jopopullor, mendoj se Trump është një mundësi për Evropën që më në fund të zgjohet. Nëse – siç thotë Trump – Zoti ka një plan me zgjedhjen e tij, ky nuk është vetëm shpëtimi i Amerikës, por edhe i Evropës, e cila nuk mund të jetojë me lavditë e së kaluarës. Trump është një nxitje për Evropën sepse ai e vë gishtin në plagë. Por Evropa duhet të gjejë kurën.

Në javët e fundit, kemi parë tone shumë të ashpra në debatin ndërkombëtar – po mendoj edhe për përplasjen në distancë midis Donald Trump dhe Giorgia Melonit, e shkaktuar nga një qëndrim ndaj Papës. Pa u thelluar në meritat e qëndrimeve të tyre individuale, ju pyes: deri në ç’masë kjo gjuhë, shpesh tepër agresive, po e ndryshon cilësinë e diskursit politik në demokracitë perëndimore?

“Problemi me demokracitë sot është komunikimi publik i klasës politike, i cili pasqyron diçka shumë më serioze dhe shumë më të thellë që po ndodh në komunikimin e përgjithshëm të shoqërisë sonë perëndimore, ku mediat sociale kanë shembur të gjitha muret e mirësjelljes dhe kanë krijuar një moçal plot me infeksione. Për mua, është një makth kur imagjinoj se si do të jetë brezi i ri i politikanëve dhe udhëheqësve perëndimorë.”

A do t’i ndaloni mediat sociale të miturve në Shqipëri?

“Nuk mund t’i ndalosh nëse nuk ka identifikim individual dhe përgjegjësi për atë që shkruhet. Si mund ta dish se kush fshihet pas një profili? Nëse është babai apo djali?”

E kishe bllokuar TikTok-un, por pastaj e riaktivizove. Pse?

“Ne prisnim një reagim të ashpër nga TikTok. Në vend të kësaj, drejtuesit e tyre erdhën me mirësi tek ne për të dëgjuar shqetësimet tona dhe për të punuar së bashku për të korrigjuar atë që nuk shkonte. Kur e pyeta Drejtorin e Marrëdhënieve Ndërkombëtare të TikTok pse nuk zhvilluan të njëjtat negociata me vendet e tjera, përgjigjja ishte: ‘Sepse nuk na pyetën neve’. Shqipëria është i vetmi vend që i adreson këto çështje me ne.”

Edi Rama për një moment shikon diku tjetër. Ai merr një fletë të bardhë letre, dy lapsa me ngjyra, një blu dhe një portokalli, dhe fillon të vizatojë përsëri. Ndër angazhimet e tij të shumta institucionale, a gjen kohë për të pikturuar?

“Unë gjithmonë pikturoj sepse është një aktivitet i ndarë nga të folurit dhe komunikimi: ndërsa flas dhe komunikoj, unë pikturoj. Edhe kur jam pas kësaj tavoline, unë pikturoj…”

/rtsh.al/