Përshkallëzimi i luftimeve me Iranin ka vendosur në një rrezik të paprecedentë infrastrukturën më kritike të energjisë në botë. Tubacionet, rafineritë dhe terminalet gjigante detare, të cilat sigurojnë rrjedhën e pandërprerë të naftës dhe gazit nga Gjiri Persik drejt ekonomisë globale, po përballen me ndërprerje masive dhe dëme të drejtpërdrejta.

Bllokimi i rrugëve detare dhe efekti në çmime

Mbyllja efektive e Ngushticës së Hormuzit—një pikë kalimi thelbësore, tashmë e rrezikuar nga sulmet e vazhdueshme me dronë—ka lënë rreth 20% të furnizimit global me naftë dhe gaz natyror të lëngshëm (LNG) të bllokuar, pa një destinacion të sigurt.

Ky ngërç gjeopolitik dhe logjistik ka shkaktuar një tronditje të menjëhershme në tregjet botërore. Çmimi i naftës së papërpunuar Brent ka pësuar një rritje drastike, duke kërcyer nga 72.97 dollarë në pothuajse 103 dollarë për fuçi brenda një kohe të shkurtër. Kjo rritje pritet të rëndojë ndjeshëm koston e çdo sektori që varet nga karburanti, nga aviacioni dhe transporti ndërkombëtar i mallrave, deri te prodhimi industrial dhe bujqësia.

Harta e infrastrukturës së paralizuar

Sipas të dhënave të inteligjencës së riskut dhe raporteve nga terreni, dëmet dhe masat parandaluese të sigurisë kanë prekur nyje jetike në të gjithë rajonin.

Katar (Ras Laffan)

Terminali më i madh në botë për eksportin e LNG-së u mbyll pas një sulmi me dron. Kompania shtetërore ka shpallur gjendjen e “forcës madhore”, duke pamundësuar përkohësisht furnizimin e klientëve në Azi dhe Evropë.

Arabi Saudite (Ras Tanura)

Rafineria më e madhe e Saudi Aramco dhe porti i saj u mbyllën përkohësisht pasi një përplasje me dron shkaktoi një zjarr masiv.

Emiratet e Bashkuara Arabe (Fujairah)

Një terminal kyç detar, i cili u jepte mundësinë Emirateve të eksportonin naftë duke shmangur Ngushticën e Hormuzit, ka pësuar ndërprerje, duke i mbyllur një rrugë të rëndësishme shpëtimi tregut global.

Irak

Fushat supergjigante të naftës në jug, si Rumaila dhe West Qurna, kanë pezulluar prodhimin e 1.5 milion fuçive në ditë. Shkaku është ezaurimi i kapaciteteve magazinuese pas rënies së eksporteve.

Izrael dhe Bahrein

Fusha thelbësore e gazit Leviathan në Mesdhe është mbyllur për arsye sigurie, duke ndikuar furnizimin e Egjiptit, ndërsa rafineria kryesore Bapco në Bahrein ka ndalur operacionet pas një sulmi me raketa.

Një problem me pasoja afatgjata

Situata bëhet edhe më alarmante për shkak të natyrës teknike të industrisë nxjerrëse. Ndërsa hapësirat magazinuese mbushen me shpejtësi, gjithnjë e më shumë puse nafte dhe gazi detyrohen të mbyllen.

Torbjorn Soltvedt, analisti kryesor për Lindjen e Mesme në kompaninë e inteligjencës Verisk Maplecroft, paralajmëron se rifillimi i prodhimit nuk është i menjëhershëm.

“Nuk është një çelës që mund të ndizet dhe fiket,” thekson ai. Edhe nëse rrugët detare rihapen nesër, mund të duhen javë ose muaj të tërë për të rikthyer në kapacitet të plotë impiantet dhe puset e mbyllura, duke lënë të kuptohet se bota do të përballet me një periudhë të zgjatur paqëndrueshmërie energjetike.

/rtsh.al/