Një studim i ri i kryer nga Fondacioni Rockwool Berlin ka zbardhur një nga prapaskenat më domethënëse ekonomike të Luftës së Ftohtë, duke provuar se spiunazhi ushtarak e teknologjik rriti në mënyrë të matur prodhimin e përgjithshëm brenda Gjermanisë Lindore komunistes (RDA).

Sipas të dhënave të publikuara nga agjencia e lajmeve Reuters, vjedhja e organizuar e sekretit tregtar dhe shkencor nga Perëndimi e rriti Produktin Bruto Vendës (PBB) të Gjermanisë Lindore me 7,4% deri në vitin 1988 — vitin përpara rënies së Muri të Berlinit.

Roli i Stasit dhe mekanizmi i transmetimit të informacionit

Përmes strukturave të tij të mbrojtjes dhe zbulimit të jashtëm, shërbimi famëkeq i inteligjencës së Gjermanisë Lindore, Stasi, vuri në zbatim një rrjet të gjerë për grabitjen e të dhënave shkencore, sekreteve teknologjike dhe proceseve industriale nga kompanitë e institucionet kërkimore të Gjermanisë Perëndimore dhe vendeve të tjera kapitaliste.

Informatat e vjedhura u shpërndaheshin drejtpërdrejt ndërmarrjeve shtetërore industriale në Lindje. Si rrjedhojë vlera e shtuar industriale e Gjermanisë Lindore në vitin 1988 ishte 22,3% më e lartë si pasojë e drejtpërdrejtë e spiunazhit, e barabartë me 20,2 miliardë marka të Gjermanisë Lindore (ose rreth 4,1 miliardë euro me çmimet e vitit 2020).

Studiuesit llogaritën se çdo dokument apo sekret teknik me vlerë i dhuruar një ndërmarrjeje lindore gjeneronte një kthim mesatar vjetor prej rreth 330,000 eurosh. Përfitimet prodhuese u përhapën shpejt përgjatë gjithë rrjetit furnizues të ekonomisë planifikuese komuniste, duke rritur produktivitetin e punës dhe përqendrimin në produktet kyçe industriale.

Ndikimi në blloqet politike dhe kufizimet strukturore

Pavarësisht rritjes së kapaciteteve vendase prodhuese dhe ngushtimit të hendekut teknologjik me Perëndimin, studimi nëvizon se spiunazhi nuk arriti ta bënte Gjermaninë Lindore konkurruese në tregjet e hapura botërore.

“Spiunazhi i Stasit forcoi pozicionin e Gjermanisë Lindore brenda bllokut socialist. Megjithatë, ai nuk e përmirësoi ndjeshëm suksesin e saj në tregjet perëndimore.”,tha Albrecht Glitz, bashkautor i studimit të Fondacionit Rockwool.

Spiunazhi shërbeu kryesisht si një protezë për sistemin e planifikuar qendror, duke zëvendësuar kërkim-zhvillimin (R&D) origjinal. Ndërsa u kursyen miliona marka në kërkime shkencore, vendi mbeti ushqyes pasiv i inovacionit perëndimor, pa mundur të krijonte produkte konkurruese për eksport jashtë bllokut lindor.

Mësime për politikat e sotme globale

Autorët e studimit theksojnë se përvoja e Gjermanisë Lindore mbetet mjaft aktuale për sfidat bashkëkohore gjeopolitike. Në një kohë kur fuqitë e mëdha po përballen me akuza për spiunazh kibernetik dhe industrial, gjetjet e studimit shërbejnë si argument për nevojën e shtrëngimit të kontrolleve të eksportit, mbrojtjes së pronësisë intelektuale dhe kontrollit të rreptë të investimeve të huaja në sektorët me teknologji kritike.

/rtsh.al/