Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy u takua sot në Danimarkë me disa nga mbështetësit kryesorë evropianë të Ukrainës për të diskutuar mundësitë e mbushjes së boshllëkut të krijuar nga ndalimi i dërgesave të armëve nga administrata e Presidentit Donald Trump. Kjo masë e SHBA-së prek municione me kërkesë të lartë, si raketat Patriot, AIM-7 Sparrow dhe Stinger, thelbësore për mbrojtjen ajrore të Ukrainës kundër raketave, avionëve rusë dhe sulmeve me dronë.

Zelenskyy theksoi se këto armë janë në mungesë, të shtrenjta dhe shpesh të pagjetshme diku tjetër. “Ne mbështetemi në vazhdimin e mbështetjes amerikane sepse ka disa gjëra që Evropa… nuk i ka për sot,” u tha ai gazetarëve, duke theksuar rëndësinë kritike të sistemeve raketore Patriot dhe interceptorëve.

Lufta, tashmë në vitin e katërt, ka vënë nën presion të rëndë mbrojtjen e Ukrainës, ndërsa raketat dhe dronët rusë vazhdojnë të godasin qytetet. Përpjekjet e udhëhequra nga SHBA-të për të gjetur një zgjidhje paqeje kanë ngecur, dhe mbetet e paqartë se çfarë synon Shtëpia e Bardhë për dërgesat e armëve në të ardhmen. Zelenskyy shprehu shpresën se do të flasë për këtë me Presidentin Trump së shpejti.

Evropa shqyrton veprime alternative

Në Bashkimin Evropian, ekziston një dëshirë e madhe për të vepruar, pasi pushtimi rus shihet si një kërcënim i drejtpërdrejtë për sigurinë e tyre. Zyrtarët kanë paralajmëruar se Presidenti Vladimir Putin mund të testojë mbrojtjen e Evropës brenda 3-5 vjetësh.

Kryeministrja daneze, Mette Frederiksen, vendi i së cilës sapo ka marrë presidencën e BE-së për gjashtë muaj, mbështeti Zelenskyy-n: “Të gjithë shpresojmë që SHBA-të do të vazhdojnë mbështetjen për Ukrainën. Por nëse ka ndonjë boshllëk, atëherë unë personalisht besoj se duhet të jemi të gatshëm ta plotësojmë.” Ajo theksoi se “Lufta në Ukrainë nuk ka qenë kurrë vetëm për Ukrainën. Kjo është një luftë për të ardhmen e Evropës.”

NATO, anëtare e së cilës janë shumica e vendeve të BE-së, ka rënë dakord që aleatët duhet të investojnë 5% të Produktit të Brendshëm Bruto në mbrojtje. Ky objektiv, i mbështetur nga Trump, do të kërkojë nga vendet evropiane dhe Kanadaja të shpenzojnë dhjetëra miliarda dollarë më shumë gjatë dekadës së ardhshme.

Burimet e fondeve të mbrojtjes dhe sanksionet

Që kur administrata Trump paralajmëroi Evropën të kujdesej për veten, Komisioni Evropian ka prioritetizuar gjetjen e fondeve shtesë. Presidentja e Komisionit, Ursula von der Leyen, lançoi një fond të madh financimi të BE-së me 150 miliardë euro (176 miliardë dollarë), që vendet, përfshirë Ukrainën, mund ta përdorin për blerje të përbashkëta armësh. Gjithashtu, janë lehtësuar rregullat për vendet që krijojnë borxhe për qëllime mbrojtjeje, me shpresën se qindra miliarda euro shtesë mund të vihen në dispozicion.

Për sa i përket sanksioneve kundër Rusisë, vendet e BE-së po punojnë për masa të tjera, megjithëse arritja e konsensusit po bëhet më e vështirë. Tani i takon Danimarkës të udhëheqë përpjekjet për sanksionet e fundit. Von der Leyen theksoi se “Rusia është në prag të recesionit” dhe se “ekonomia e luftës e mbinxehur e Rusisë po arrin kufijtë e saj. Pra, për ne, është e rëndësishme të rrisim presionin në mënyrë që (Putini) të ulet në tryezën e negociatave.”

Investimi në Ukrainë dhe rruga drejt anëtarësimit në BE

Qeveria daneze ka udhëhequr investimet në industrinë mbrojtëse të Ukrainës, e cila ka potencialin të prodhojë armë dhe municione më shpejt dhe më lirë se kudo tjetër në Evropë. Kjo shihet si mënyra më efektive për të ndihmuar. Danimarka ka ftuar gjithashtu kompanitë ukrainase të hapin bizneset në territorin danez, me prodhimin e parë që pritet të fillojë në shtator. Ukraina vlerëson se rreth 40% e kapacitetit të saj industrial të mbrojtjes mund të shfrytëzohej me më shumë fonde evropiane.

Frederiksen theksoi se ndihma ndaj Ukrainës për t’u bashkuar me BE-në është një prioritet sigurie. Megjithatë, Hungaria e pengon këtë, me Kryeministrin Viktor Orbán që këmbëngul se Ukraina duhet të mbetet një zonë tampon midis Rusisë dhe vendeve të NATO-s. Danimarka ka deklaruar se do të përdorë “të gjitha mjetet politike dhe praktike” për të bindur Hungarinë të heqë veton e saj.

Zelenskyy tha se Ukraina ka bërë përparim të konsiderueshëm në përafrimin me rregullat e BE-së, pavarësisht luftës, dhe bëri thirrje që faza e parë e negociatave të anëtarësimit të fillojë sa më shpejt të jetë e mundur, duke vënë në dukje sfidat e drejtimit të qeverisë dhe parlamentit nën sulme të vazhdueshme.

Opsione më pak të këndshme: Asetet ruse të ngrira

Një mundësi tjetër në rritje është përdorimi i aseteve ruse të ngrira pas pushtimit të vitit 2022. Rreth 195 miliardë euro (320 miliardë dollarë), pjesa më e madhe e aseteve, mbahen nga shtëpia belge e kliringut Euroclear. Interesi i fituar nga këto asete po përdoret për të financuar një skemë prej 50 miliardë dollarësh të krijuar nga G7 për të mbështetur ekonominë e Ukrainës.

Megjithatë, disa udhëheqës evropianë shqetësohen se konfiskimi i drejtpërdrejtë i aseteve të Rusisë do ta privonte Ukrainën nga këto fitime vjetore (vlerësuar mbi 3 miliardë euro) dhe do të ishte i mbushur me pengesa ligjore, duke dëmtuar reputacionin e monedhës së vetme euro në tregjet ndërkombëtare. Një mundësi tjetër, ajo e blerjes së drejtpërdrejtë të armëve nga SHBA-ja nga Evropa, nuk u komentua nga Frederiksen dhe Von der Leyen.

/rtsh.al/