Data 14 qershor 1940 mbetet një nga kapitujt më tragjikë dhe më përcaktues të Luftës së Dytë Botërore, duke shënuar njëkohësisht dy ngjarje madhore që do të vulosnin fatin e Evropës nën zgjedhën naziste: rënien e kryeqytetit francez dhe fillimin e makinerisë më vdekjeprurëse të Holokaustit.

Nazistët marshojnë në Paris

Në mëngjesin e 14 qershorit 1940, trupat e Wehrmacht-it gjerman hynë triumfues në një Paris të shpallur “qytet i hapur” për të shmangur shkatërrimin e tij total. Kryeqyteti i dritave dhe i kulturës evropiane u zgjua nën tingujt e çizmeve ushtarake gjermane që marshonin përgjatë bulevardit Champs-Élysées dhe në hije të Kullës Eiffel.

Qeveria franceze ishte larguar tashmë drejt jugut, duke i hapur rrugën kapitullimit që do të nënshkruhej zyrtarisht vetëm pak ditë më vonë, duke e ndarë Francën në zonën e pushtuar dhe në regjimin kuisling të Vishisë (Vichy).

Auschwitz, hapet kampi i parë i vdekjes

Po atë ditë, qindra kilometra më në lindje, në Poloninë e pushtuar nga Gjermania, po niste një tjetër tragjedi e heshtur, por përmasat e së cilës do të tmerronin botën. Më 14 qershor 1940, nazistët transportuan grupin e parë të të burgosurve politikë në kampin e përqendrimit të Auschwitzit (Auschwitz I), i ngritur pranë qytetit polak Oświęcim.

Ky transport i parë konsistonte në 728 të burgosur politikë polakë, kryesisht studentë, katolikë dhe ushtarë të rezistencës, të cilët u transferuan nga burgu i Tarnów-it. Ata u shndërruan në numrat e parë të një serie mizore që do të çonte në vdekjen e më shumë se 1.1 milion njerëzve në atë kompleks.

Kronologjia e një Dite që Ndryshoi Historinë

Përputhja e këtyre dy ngjarjeve brenda të njëjtës ditë – 14 qershor 1940 – simbolizon në mënyrë të frikshme shtrirjen e plotë të strategjisë hitleriane: nga njëra anë pushtimi ushtarak i fuqive të mëdha perëndimore, dhe nga ana tjetër, nisja e spastrimit sistematik dhe terrorit ideologjik në Lindje.

/rtsh.al/