Komisionierja e Zgjerimit të BE-së, Marta Kos, ka folur për Deutsche Welle rreth sfidave dhe perspektivave të zgjerimit të Bashkimit Evropian, duke theksuar se Serbia duhet të zgjidhë çështjen e Kosovës si një parakusht për anëtarësimin e saj. Kos, e cila ka përjetuar vetë procesin e integrimit të Sllovenisë në BE, shprehu thellësisht rëndësinë e angazhimit politik dhe përfitimet që sjell anëtarësimi në union.

Mësimet nga përvoja sllovene dhe themelimi i BE-së

Marta Kos e përshkruan zgjerimin e BE-së si një temë që e ka shoqëruar gjatë gjithë jetës së saj. “Jam rritur në Jugosllavinë komuniste dhe, kur vendi im u bë i pavarur – Sllovenia – dëshira më e madhe ishte të bëheshim pjesë e një komuniteti vlerash dhe demokracie,” tha ajo. Anëtarësimi i Sllovenisë në vitin 2004 ishte “një nga ditët më të lumtura” për të, duke theksuar se për një vend të vogël, BE-ja ofron forcë, aleatë dhe siguri.

Ajo ndau dy mësime kyçe nga përvoja e Sllovenisë:

Anëtarësimi në BE kërkon “një tranzicion të thellë” dhe një mbështetje të sinqertë nga udhëheqja politike.

Ndërsa më parë anëtarësimi shihej kryesisht si një rrugë drejt mirëqenies ekonomike, sot ai ka të bëjë me “paqen, lirinë dhe sigurinë”, themelet mbi të cilat u ndërtua BE-ja.

Progresi i Ukrainës dhe balanca gjeopolitikë-meritë

Kos shprehu admirim për progresin e Ukrainës drejt BE-së, pavarësisht luftës me Rusinë. “Është e jashtëzakonshme ajo që po bëjnë ukrainasit,” tha ajo, duke vënë në dukje se ata vazhdojnë bisedimet për anëtarësim dhe bëjnë reformat e nevojshme edhe në kushte lufte. Synimi është hapja e të gjithë kapitujve të negociatave deri në fund të vitit dhe ajo shpreson që Ukraina të bëhet anëtare “ndoshta edhe para vitit 2030”.

E pyetur nëse procesi i anëtarësimit mbetet i bazuar në meritë apo dominon gjeopolitika, Kos theksoi se ekziston një tension, por parimi i meritës mbetet thelbësor. “Nuk mund të pranojmë vende që nuk janë gati për tregun e përbashkët apo që nuk mund të mbrojnë demokracinë dhe shtetin e së drejtës,” sqaroi ajo.

Ndihma për Moldavinë dhe sfidat në Serbi

Në lidhje me ndikimin rus, Kos tregoi se BE-ja po ndihmon Moldavinë të luftojë propagandën agresive ruse duke dërguar ekipe të reagimit të shpejtë hibrid. Kjo qasje e re po zbatohet edhe për Ukrainën dhe vendet e Ballkanit Perëndimor.

Për Serbinë, Kos vuri në dukje se megjithëse është vend kandidat prej shumë vitesh, ajo nuk i ka përmbushur ende reformat e nevojshme, veçanërisht në sundimin e ligjit, luftën kundër korrupsionit dhe lirinë e medias.

Ajo i quajti protestat në Serbi “një shprehje e qartë e pakënaqësisë së qytetarëve” dhe theksoi se qeveria duhet t’i dëgjojë.

Lidhur me mungesën e flamujve të BE-së në protestat serbe, Kos identifikoi katër arsye kryesore të shprehura nga qytetarët dhe shoqëria civile:

• Perceptimi se BE-ja mbështet presidentin Vuçiq.
• Bombardimet e NATO-s (shpesh ngatërrohen me BE-në).
• Kërkesa e BE-së për njohjen e Kosovës.
• Dëshira për të mos zemëruar Rusinë.

Kos theksoi se Serbia duhet të zgjidhë çështjen e Kosovës, duke thënë: “Zgjedhja për në BE sjell përgjegjësi. Askush nuk e detyron Serbinë. Por nëse thotë ‘po’, duhet të përmbushë detyrimet.”

Qasja me Hungarinë

Në lidhje me vendet anëtare si Hungaria që bllokojnë zgjerimin, Kos shpjegoi se vendimet në procesin e anëtarësimit kërkojnë unanimitet. Ajo kundërshtoi pretendimet e disa politikanëve hungarezë se qytetarët e tyre janë kundër anëtarësimit të Ukrainës, duke cituar sondazhet e Eurobarometrit që tregojnë mbështetje të lartë (mbi 60%). Zgjidhja, sipas saj, është “dialogu konstruktiv” dhe gjetja e rrugëdaljeve me të gjitha vendet anëtare.

“Nuk kemi plan për Orbán. Kemi plan për procesin e anëtarësimit – dhe brenda këtij kuadri do të gjejmë zgjidhjen,” përfundoi Kos, duke nënvizuar se puna fokusohet te procesi dhe jo te individët.

/rtsh.al/