Në Ditën Ndërkombëtare të Përkujtimit të Holokaustit, kur bota nderon kujtimin e 6 milionë hebrenjve të vrarë, një zë i veçantë thyen heshtjen pas tetë dekadash. Ajo është Ilana Kantorowicz Shalem, 81 vjeçe, një nga të mbijetuarat më të reja të gjenocidit nazist.

Historia e saj është ajo e një mrekullie në mes të ferrit: Ilana lindi brenda telave me gjemba të kampit të përqendrimit Bergen-Belsen, vetëm 30 ditë para se aleatët të çlironin kampin.

Si u fsheh shtatzënia mes urisë

Në dimrin e acartë të vitit 1945, ndërsa Rajhu i Tretë po shkërmoqej, nëna e Ilanës, Lola, bëri të pamundurën për të fshehur shtatzëninë. Zbulimi do të thoshte vdekje e sigurt. Ironikisht, tmerri i kampit e ndihmoi atë: duke qenë se shumica e të burgosurve kishin barqe të fryra nga uria e skajshme (distrofia), shtatzënia e Lolës kaloi pa u vënë re nga rojet naziste. Ilana erdhi në jetë më 19 mars 1945, mes kaosit dhe maleve me kufoma.

Pas çlirimit nga trupat britanike, Lola dhe foshnja e saj qëndruan në një kamp për personat e zhvendosur. Aty, vogëlushja Ilana u shndërrua në një simbol të fuqishëm jete.

“Në fakt, unë isha fëmija e të gjithëve,” kujton Shalem. “Për të mbijetuarit, unë isha një shenjë jete. Gratë kujdeseshin për mua me radhë, sepse prekja e një foshnjeje u jepte shpresë.” Miqtë e nënës së saj e quanin “fara e re”, dëshmia se populli i tyre nuk ishte shuar.

Një dashuri e ndërprerë nga lufta

Ilana është fryt i dashurisë mes Lolës dhe Hersz (Zvi) Abraham Kantorowicz, të cilët u njohën dhe u dashuruan në geton e Tomaszow-it në Poloni. “Kishte shumë dashuri edhe në ato vende të errëta,” thotë ajo. Por fati ishte tragjik për babanë e saj. Hersz vdiq në një “marshim vdekjeje” vetëm pak ditë para përfundimit të luftës, pa e ditur kurrë se vajza e tij kishte lindur dhe kishte mbijetuar.

Pse po flet tani?

Për dekada të tëra, si shumë të mbijetuar të tjerë, familja zgjodhi heshtjen për të harruar traumën. Por sot, me vetëm rreth 200,000 të mbijetuar ende gjallë në botë (shumica fëmijë në atë kohë), Ilana ndjen peshën e dëshmisë. Sipas statistikave, rreth 25,000 të mbijetuar vdiqën vetëm vitin e kaluar.

“Kuptova se sa pak prej nesh kanë mbetur për të treguar historinë,” thotë ajo.

Yad Vashem, qendra botërore e kujtesës së Holokaustit, ruan dokumentacionin e lindjes së Ilanës, duke e konfirmuar atë si një nga rastet e rralla të një foshnjeje që i mbijetoi lindjes në kushtet çnjerëzore të Bergen-Belsen.

/rtsh.al/