Shtetet e Bashkuara po përballen me një rritje të ndjeshme të kostos së jetesës, e nxitur drejtpërdrejt nga lufta 10-javore me Iranin dhe rritja e pandalshme e çmimeve të karburanteve. Shifrat e fundit zyrtare tregojnë një goditje të re për ekonominë amerikane, duke e kthyer inflacionin në një nga sfidat më të mëdha politike dhe sociale në prag të zgjedhjeve të nëntorit.

Shifrat e krizës, karburantet dhe ushqimet në rritje

Sipas të dhënave të publikuara nga Departamenti Amerikan i Punës, Indeksi i Çmimeve të Konsumit u rrit me 3.8% krahasuar me prillin e vitit 2025, duke shënuar rritjen më të madhe në tre vitet e fundit. Kjo rritje vjen pas një norme prej 3.3% në muajin mars.

Në bazë mujore, çmimet e përgjithshme u rritën me 0.6%, me karburantet që mbeten shkaktari kryesor. Vetëm në muajin prill, çmimet e benzinës pësuan një rritje prej 5.4%.

Të dhënat kryesore të tregut

Benzina, rritje me 28% krahasuar me një vit më parë sipas qeverisë, ndërsa klubi i motorëve AAA raporton një çmim mesatar mbi 4.50 dollarë për galon (rreth 44% më shtrenjtë se viti i kaluar).

Ushqimet, çmimet u rritën me 0.7% nga marsi në prill, të nxitura kryesisht nga shtrenjtimi i mishit.

Inflacioni bazë, Duke përjashtuar ushqimet dhe energjinë, inflacioni bazë u rrit me 0.4% në muaj dhe 2.8% në vit, një tregues se kriza e energjisë ende nuk ka infektuar plotësisht çmimet e mallrave të tjera.

Pagat mesatare orare ranë me 0.3% (të rregulluara me inflacionin), rënia e parë vjetore në tre vjet.

Impakti gjeopolitik dhe ndikimi te “Rezerva Federale”

Rritja e çmimeve vjen si pasojë e drejtpërdrejtë e përplasjes ushtarake. Pas sulmit të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit më 28 shkurt, Teherani reagoi duke bllokuar aksesin në Ngushticën e Hormuzit—një nyje jetike ku kalon një e pesta e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm global.

Kjo situatë ka përmbysur planet e Rezervës Federale (Fed). Institucioni që pritej të ulte normat e interesit këtë vit, tani është në pritje, nga frika se një lëvizje e tillë mund të shkaktojë një shpërthim më të gjerë inflacionist. Situata bëhet edhe më komplekse me ndryshimin e pritshëm të lidershipit në Fed, ku Kevin Warsh pritet të pasojë Jerome Powell.

Presioni mbi familjet dhe bizneset

Përtej shifrave makroekonomike, shtrëngimi po ndihet ashpër në buxhetet familjare dhe bilancet e korporatave. Kompania “Whirlpool” raportoi një rënie të të ardhurave me afro 10% në tremujorin e fundit, duke e cilësuar situatën si një “rënie të industrisë në nivel recesioni” që po dëmton besimin e konsumatorëve.

Nga ana tjetër, qytetarët po detyrohen të ndryshojnë stilin e jetesës.

“Inflacioni është pengesa kryesore për ekonominë amerikane tani. Po ndodh një shtrëngim i vërtetë financiar. Për herë të parë në tre vjet, inflacioni po gëlltit të gjitha fitimet nga pagat. Ky është një pengesë për familjet e klasës së mesme dhe me të ardhura të ulëta. Ata po duhet të ulin shpenzimet dhe të shfrytëzojnë çdo dollar,” shprehet Heather Long, kryeekonomiste në Navy Federal Credit Union.

Për qytetarët e thjeshtë, kjo përkthehet në sakrifica të përditshme.

“Ka presion praktikisht kudo, që nga ushqimet që blej e deri te benzina për të mbushur rezervuarin. Kam ulur ndjeshëm shpenzimet e mia të vogla,” tregon Grace King, një 31-vjeçare nga Iowa, e cila ka hequr dorë nga blerjet e saj mujore për veshje për shkak të kostove të larta të udhëtimit dhe jetesës.

Me zgjedhjet e 3 nëntorit në horizont, aftësia e qytetarëve për të përballuar jetesën pritet të jetë një nga temat përcaktuese se kush do të mbajë kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve dhe Senatit të SHBA-së.

/rtsh.al/