Në një lëvizje surprizë që shënon një kapitull të ri në marrëdhëniet mes Perëndimit dhe “diktaturës së fundit të Evropës”, regjimi i Aleksandër Lukashenkos ka liruar të shtunën 123 të burgosur politikë.

Mes të liruarve spikasin dy figurat më emblematike të rezistencës bjelloruse: laureati i Çmimit Nobel për Paqen, Ales Bialiatski, dhe liderja e opozitës, Maria Kolesnikova.

Lirimi masiv vjen si rezultat i negociatave intensive dy-ditore mes Minskut dhe Uashingtonit, ku është arritur një marrëveshje e qartë: liria e të burgosurve në këmbim të heqjes së sanksioneve shkatërruese amerikane ndaj industrisë së potasës (plehrave kimike), eksporti jetik i Bjellorusisë.

Agjencia shtetërore “Belta” konfirmoi se Lukashenko fali 123 persona. Në këmbim, administrata amerikane njoftoi heqjen e bllokadës ndaj sektorit të potasës, një industri që më parë mbulonte 20% të tregut global, por që ishte gjunjëzuar nga sanksionet.

I dërguari special i SHBA-së, John Coale, i cili u takua personalisht me Lukashenkon, i cilësoi bisedimet si “shumë produktive”.

“Po heqim sanksionet, po lirojmë të burgosurit… Marrëdhënia po kalon nga hapa të vegjël në hapa më të sigurt,” deklaroi Coale.

Zyrtarë amerikanë e kanë cilësuar këtë si një “fitore diplomatike” të Presidentit Donald Trump, duke theksuar se angazhimi i tij ka çuar në lirimin e mbi 200 të burgosurve politikë në total.

Për herë të parë pas 1,613 ditësh, Ales Bialiatski, themeluesi i grupit të të drejtave të njeriut “Viasna”, foli si njeri i lirë. Ai u shpreh se lirimi i erdhi si surprizë, pasi në mëngjes ndodhej ende në qelinë e mbipopulluar.

“Më duket sikur kam kërcyer nga uji i akullt në një dhomë normale e të ngrohtë,” tha nobelisti për AP, duke premtuar se do të vijojë të jetë zëri i atyre që mbeten pas hekurave.

Një moment emocional ishte edhe lirimi i Maria Kolesnikovës, flautistes që u bë simbol i protestave të vitit 2020. E njohur për gjestin e zemrës me duar dhe aktin e guximshëm të grisjes së pasaportës në kufi për të shmangur dëbimin, ajo u pa të shtunën duke përshëndetur nga autobusi që e largoi nga burgu.

Shumica e të liruarve u dërguan në Ukrainë dhe Lituani. Megjithatë, liderja e opozitës në mërgim, Sviatlana Tsikhanouskaya, bëri thirrje për kujdes. Ajo vlerësoi lirimin e bashkëpunëtorëve të saj, por paralajmëroi Perëndimin të mos tregohet naiv.

“Lukashenko nuk i ka ndryshuar politikat e tij… Lirimi do të thotë vetëm se ai e ndjen dhimbjen e sanksioneve dhe kërkon t’i lehtësojë ato,” tha ajo nga Vilnius.

Marrëveshja vjen në një kohë kur ekonomia bjelloruse ka nevojë për valutë të huaj, të cilën ia siguronte eksporti i potasës, ndërsa Lukashenko po përpiqet të manovrojë mes presionit të Rusisë dhe nevojës për tregje perëndimore.

/rtsh.al/