Qeveria shqiptare ka miratuar ndryshime thelbësore në mënyrën se si do të llogariten dhe miratohen çmimet e ilaçeve në tregun vendas. Me një vendim të ri të Këshillit të Ministrave (VKM) të nënshkruar nga Kryeministri Edi Rama, i cili ndryshon rregullat e vitit 2014, synohet një kontroll më i rreptë i tregut farmaceutik dhe ulje e kostove për pacientët, veçanërisht për barnat gjenerike (ilaçet alternative që prodhohen pas mbarimit të patentës së barit origjinal).

Këto ndryshime prekin drejtpërdrejt formulën e llogaritjes së çmimeve tavan, shtetet e referencës me të cilat krahasohet Shqipëria, si dhe përbërjen e komisionit shtetëror që merr këto vendime.

Tavan për barnat gjenerike, 20% më lirë se origjinali

Një nga pikat më të rëndësishme të këtij vendimi është rregullimi i tregut të barnave gjenerike dhe atyre biosimilare (barna të ngjashme me origjinalin që prodhohen pasi i skadon patenta këtij të fundit). Ligji i ri sanksionon se çmimi i një bari gjenerik nuk mund të kalojë 80% të çmimit të barit origjinator, i cili është i pajisur me autorizim tregtimi në Shqipëri. Kjo masë garanton që alternativat e ilaçeve të jenë minimalisht 20% më të lira se marka fillestare.

Formula e re e references, krahasimi me 5 shtete

Për të shmangur abuzimet me çmimet e importit (CIF), Agjencia Kombëtare dhe Komisioni do të përdorin një filtër të trefishtë. Çmimet e deklaruara në Shqipëri do të krahasohen me 5 shtete referente: Itali, Greqi, Serbi, Maqedoni e Veriut dhe Kroaci.

“Çmimi i referencës për Shqipërinë” do të fiksohet te vlera më e ulët që del nga këto tre kritere: çmimi mesatar i tre çmimeve më të ulëta që aplikohet në 5 shtetet referente; çmimi i shitjes me pakicë në vendin e origjinës së barit; çmimi me të cilin ky bar është importuar në Shqipëri gjatë 12 muajve të fundit, ose çmimi i miratuar një vit më parë.

Çmimet rishikohen brenda 10 ditëve

Ndonëse lista e barnave për vitin 2026 ishte miratuar, vendimi i ri i qeverisë kërkon ndërhyrje të menjëhershme. Një klauzolë e veçantë (Pjesa II e vendimit) detyron Komisionin e Çmimit të Barnave që, brenda 10 ditëve nga hyrja në fuqi e këtij akti, të bëjë një rivlerësim urgjent të të gjitha çmimeve të vitit 2026, duke aplikuar rregullat dhe zbritjet e reja. Lista e përditësuar do t’i përcillet menjëherë Fondit të Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor (FSDKSH) për zbatim.

Përveç anës financiare, vendimi ka ristrukturuar edhe vetë Komisionin e Çmimit të Barnave. Ai do të përbëhet nga pesë anëtarë: dy nga Ministria e Shëndetësisë (njëri prej të cilëve kryetar), dhe nga një përfaqësues nga Ministria e Financave, FSDKSH dhe Agjencia Kombëtare për Barnat (AKBPM).

Gjithashtu, janë afruar afatet burokratike vjetore për aplikimet e kompanive farmaceutike (p.sh., nga 31 tetori në 30 shtator) dhe u është hapur rruga aplikimeve me nënshkrim elektronik, duke shmangur burokracitë me vula fizike.

Çfarë do të thotë VKM-ja e re për xhepat e qytetarëve?

Për të kuptuar më mirë se si vendimi i ri i qeverisë për çmimet e barnave do të ndikojë te qytetarët, pyetja që ngrihet është: A do të paguhet më pak për ilaçet e përditshme? Përgjigja është po, veçanërisht për barnat gjenerike (ilaçet alternative që prodhohen pas skadimit të patentës së barit origjinal). Rregulli i ri i Këshillit të Ministrave e detyron tregun që një bar gjenerik të mos kushtojë më shumë se 80% e çmimit të barit origjinal. Kjo do të thotë se çdo pacient që zgjedh alternativën gjenerike, e ka të garantuar me ligj një kursim prej të paktën 20%.

Ndryshimi pritet të jetë i shpejtë. Qeveria ka urdhëruar Komisionin e Çmimit të Barnave që të bëjë një rishikim urgjent të të gjitha çmimeve të vitit 2026 brenda 10 ditëve nga hyrja në fuqi e këtij vendimi. Sapo lista e re t’i përcillet Agjencisë Kombëtare të Barnave dhe FSDKSH-së, rrjeti farmaceutik është i detyruar të aplikojë tarifat e reja, më të ulëta.

Ligji i ri vendos një “tavan” të fortë krahasues. Agjencia Kombëtare do të vëzhgojë çmimet në 5 shtete: Itali, Greqi, Serbi, Maqedoni e Veriut dhe Kroaci. Më pas, çmimi maksimal i lejuar në Shqipëri do të kufizohet te vlera më e ulët midis: mesatares së tre shteteve më të lira nga ky grup, çmimit në vendin prodhues, ose çmimit me të cilin është importuar vjet. Ky mekanizëm e bën të pamundur shitjen e një ilaçi në Shqipëri me çmim më të shtrenjtë sesa mesatarja e rajonit apo vendit të origjinës.

/rtsh.al/