Një zhvillim i rëndësishëm në luftën kundër HIV-it është shënuar sot, pasi Agjencia Evropiane e Barnave (EMA) ka rekomanduar autorizimin e lenacapavirit (i shitur si Yeytuo nga Gilead Sciences), një ilaç i injektueshëm dy herë në vit, i cili premton të ndryshojë trajektoren e epidemisë duke ndihmuar në parandalimin e transmetimit të virusit.

Nëpërmjet një deklarate, rregullatori i barnave i BE-së theksoi se vlerësimet e tij kanë treguar se ilaçi është “shumë efektiv” dhe “konsiderohet me interes të madh për shëndetin publik”. Pasi udhëzimet e EMA-s të pranohen nga Komisioni Evropian, autorizimi do të jetë i vlefshëm në të 27 vendet anëtare të BE-së, si dhe në Islandë, Norvegji dhe Lihtenshtajn.

Pothuajse 100% efektiv në parandalim

Vitin e kaluar, studimet klinike sugjeruan se lenacapaviri, i cili tashmë përdoret për të trajtuar individët me HIV, ishte pothuajse 100% efektiv në ndalimin e transmetimit si te gratë ashtu edhe te burrat. Kjo efikasitet e lartë e vendos atë në ballë të përpjekjeve globale për parandalimin e virusit.

Winnie Byanyima, drejtoreshë ekzekutive e agjencisë së OKB-së për AIDS-in (UNAIDS), ka theksuar më parë se ky ilaç “mund të ndryshojë trajektoren e epidemisë së HIV-it” nëse vihet në dispozicion të të gjithë atyre që kanë nevojë për të.

Ky lajm vjen pas miratimeve të ngjashme në nivel global. Në qershor, Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA) autorizoi lenacapavirin për të parandaluar HIV-in, ndërsa më herët këtë muaj, Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) rekomandoi që vendet ta ofrojnë atë si një opsion shtesë për njerëzit në rrezik të infektimit.

Një opsion afatgjatë dhe diskutimet mbi qasjen globale

Ajo që e bën lenacapavirin veçanërisht tërheqës është frekuenca e injektimit: vetëm dy herë në vit. Krahasuar me pilulat e përditshme ekzistuese ose injektuesin tjetër kabotegravir (që administrohet çdo dy muaj), mbrojtja gjashtëmujore e lenacapavirit e bën atë llojin më jetëgjatë të mbrojtjes parandaluese. Ky aspekt mund të tërheqë shumë njerëz që mund të jenë të kujdesshëm ndaj vizitave të shpeshta në klinika shëndetësore ose ndaj stigmës që shoqëron marrjen e pilulave të përditshme.

Megjithatë, shqetësimet janë ngritur lidhur me qasjen globale ndaj këtij ilaçi. Prodhuesi, Gilead Sciences, ka deklaruar se do të lejojë shitjen e versioneve të lira dhe gjenerike në 120 vende të varfra me shkallë të lartë të HIV-it, kryesisht në Afrikë, Azinë Juglindore dhe Karaibe. Ky vendim ka lënë jashtë pothuajse të gjithë Amerikën Latine, ku normat e HIV-it, ndonëse më të ulëta, janë në rritje. Kjo ka ngjallur shqetësimin se bota mund të humbasë një mundësi kritike për të ndalur përhapjen e sëmundjes në rajone të tjera.

Aktualisht, rreth 630,000 vdekje nga AIDS regjistrohen çdo vit në mbarë botën, dhe më shumë se 40 milionë njerëz vlerësohet se jetojnë me HIV, sipas UNAIDS. Shefi i UNAIDS, Byanyima, më parë ka bërë thirrje që kompania Gilead të licensojë ilaçin e saj “magjik” parandalues në të gjithë botën, për miliona njerëz që kanë nevojë për të. AP

/rtsh.al/